དོན་ཚན་དང་པོ། བྲམ་ཟེའི་གཞུང་།

    བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྩ་བའི་གཞུང་རྣམས་ནི་བེ་ད་སྟེ། དེ་ལ་བོད་སྐད་དུ་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། ། རིག་བྱེད་ཅེས་པའི་ངེས་ཚིག་ནི་གསལ་བྱེད་དམ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དོན་དེ། སྤྱིར་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་ཕྱི་ནང་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་མོད། འདིར་སྐབས་སུ་བབས་པའི་རིག་བྱེད་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི།

 

　　གང་ཕྱིར་ཚངས་པ་ཡི་ནི་ཞལ། །  དབུས་མ་ནས་ནི་ཚེའི་རིག་བྱེད། །

　　སྙན་ཚིག་ངེས་བརྗོད་མཆོད་སྦྱིན་རྣམས། ། ཞལ་གཞན་ནས་ནི་གསུང་བར་མཛད། །[1]

　　ཅེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མེས་པོ་ཚངས་པའི་ཞལ་བཞི་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་བུ་བཞིས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་མཚོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆུ་ལས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྒྲ་རྣམས་གདངས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པས་རྟག་པ་དང་།  བྱ་རྩོལ་གྱིས་མ་བསླད་པས་རང་བྱུང་། ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་རུང་བས་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་སོགས་བཞེད་ཚུལ་དུ་མ་ཞིག་མཆིས། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གཙོ་བོ་ལ།

　　སྙན་ཚིག་མཆོད་སྦྱིན་སྲིད་སྲུངས་དང་། །ངེས་བརྗོད་རིག་བྱེད་བཞི་ཞེས་བྱ། །

　　བསླབ་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། །དེ་བཞིན་སྐར་རྩིས་ཐོས་པ་དང་། །

　　རྟོགས་པ་དང་ནི་ཡན་ལག་གོ། །དྲན་པ་དང་ནི་ཆོས་དང་བཅས། །།[2]

　　ཞེས་རིག་བྱེད་བཞི་དང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་དང་། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་བཅས་ཡོད་པར་བཤད། རིག་བྱེད་བཞི་ནི་གོང་དུ་དྲངས་པ་ལྟར།  རྀགྦེ་ད་ངེས་བརྗོད་རིག་བྱེད་དམ་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་མཛོད་དང་། ས་མཱ་བེ་ད་སྙན་ཚིག་རིག་བྱེད་དམ་གླུའི་མཛོད། ཡ་ཛུརྦེ་ད་མཆོད་སྦྱིན་རིག་བྱེད་དམ་བསྲུང་བ་དང་རིམ་གྲོའི་མཛོད།  ཨ་ཐརྦ་བེ་ད་སྲིད་སྲུང་རིག་བྱེད་དམ་འཕྲུལ་དང་མན་ངག་གི་མཛོད་དེ་བཞི་དང་། དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སཾཧིཏ་དང་། བྲཧྨཎ་དང་།  ཨཱ་ར་ཎྱ་དང་།  ཨུ་པ་ནི་ཥད་བྱ་བའི་ཆ་བཞི་རེ་ཡོད་དོ །  །

　　རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོའི་ཆ་ལ་སཾཧིཏ་སྟེ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་དག་ཤས་ཆེར་ཚིགས་བཅད་དུ་ཡོད་ལ། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་རྩ་ཚིག་ཏུ་སྣང་། དེ་ལས་ངེས་བརྗོད་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི། མེ་དང་།  སྐྱ་རེངས། ཉི་མ།  རླུང་།  ཆུ་བོ། བརྒྱ་བྱིན། གཤིན་རྗེ་སོགས་ལྷ་རྣམས་ལ་བསྟོད་པ་དང་འདོད་གསོལ་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པ་རྐྱང་སྟེ།  དེ་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་བཅུའམ་ལེའུ་བཅུ་དང་། ཚན་པ་ཆིག་སྟོང་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་ཅིང་། ལེའུ་རེ་རེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་བཤེས་གཉེན་དང་།  གནས་འཇོག་ལ་སོགས་པའི་དྲང་སྲོང་བཅུ་རེ་རེ་དང་འབྲེལ་ནས་བཤད། དེའི་ཚིག་རྣམས་ནི་དཔེར་ན།

　　མེ་ནི་འདུན་ན་འདོན་པ་ཉིད།།   སྦྱིན་སྲེག་དག་གི་བྱེད་པོ་སྟེ། །

　　གཤིན་ལས་སྐྱེས་པ་མཆོད་སྦྱིན་ལྷ། །རིན་ཆེན་འཛིན་ལ་བསྟོད་བར་བགྱི །

　　མེ་ནི་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་རྣམས།། ཀུན་ཚེའང་གཞོན་ནུ་ཉིད་ལགས་པ།།

　　དེ་ནི་ད་དུང་ལྷ་རྣམས་ལ།། འདི་ན་ཀུན་ཏུ་གཟི་ལྡན་གྱུར།། ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །

　　འདི་ནི་ལྷ་སྤྱན་འདྲེན་པ་དང་ལྷ་ལ་བསྟོད་པ་བགྱི་པའི་ཧོ་ཏྲྀཞེས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མཁན་ལ་དབང་བ་སྟེ། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ཡས་མས་ལ་གྲུབ་པར་བཤད། སྙན་ཚིག་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི།  ཁམས་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས“སྙན་ཚིག་རིག་བྱེད་ནི་སྙན་ངག་མཁན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་པས།  དེ་ལ་ཀཱ་བྱ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནམ་ཡང་འཇུག་པའི་སྐབས་མེད་དོ།”[1]གསུངས་པ་བཞིན་དེ་ནི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་གྲངས་སོགས་སྟོན་པ་མིན་པར། བརྗོད་བྱའི་དོན་ནི་ཤས་ཆེ་བ་ངེས་བརྗོད་ཀྱི་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་འདྲ་ལ་ཚིག་སྦྱོར་ཅུང་ཟད་གཞན་དུ་བྱས་པ་ཞིག་གོ། འདི་ནི་བསྟོད་པའི་ཚིག་རྣམས་རྟ་ལ་དྲངས་ནས་དབྱངས་སུ་ལེན་པའི་ཨུངྒཱ་ཏྲོ་ཞེས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མཁན་ལ་དབང་། མཆོད་སྦྱིན་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་ག་དག་སྟོན་པའོ།། འདི་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལྷ་ལ་དངོས་སུ་འབུལ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཨདྷ་ལྭརཱུ་ཞེས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མཁན་ལ་དབང་། སྲིད་སྲུང་རིག་བྱེད་ཀྱི་བསྡུས་པ་རུའང་ལྷའི་བསྟོད་པ་སོགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་མོད། གཙོ་བོར་ནད་ཡམས་ཞི་བ་དང་བགེགས་འདུལ་བ་སོགས་མི་དང་དུད་འགྲོ་སོགས་ལ་ཕན་པའི་སྔགས་དང་མན་ངག་གི་སྐོར་སྣ་ཚོགས་དང་། སྨན་སྦྱོར་ཕྲན་བུ་བཅས་ཡོད།  འདི་དང་པོ་རིག་བྱེད་ཀྱི་གྲས་སུ་མི་བགྲང་ཡང་། ཐ་མར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་བཞི་པར་བྱས་ལ།  མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་གའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་ལ་ཧྲིལ་གྱིས་ལྟ་རྟོག་བགྱིད་པའི་བྲཧྨཎ་ཞེས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་མཁན་ལ་དབང་།[1] འདི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཡས་མས་ཙམ་ལ་གྲུབ་པར་བཤད། མངོན་བརྗོད་འཆི་མེད་མཛོད་དུ། ངེས་བརྗོད་སྙན་ཚིག་མཆོད་སྦྱིན་ཏེ། །  འདི་གསུམ་རིག་བྱེད་གསུམ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་རིག་བྱེད་ལ་གསུམ་དུ་གྲངས་བཅད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲའི་དབང་གིས་ཡིན།

　　རིག་བྱེད་བཞི་གའི་ཆ་གཉིས་པ་རྣམས་ནི་བྲཧྨཎ་སྟེ་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཅིང་། དེ་ནི་བསྡུས་པའི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་སྦས་དོན་དུ་རློམ་པ་དག་གསལ་བར་ཕྱེ་ཞིང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལག་ལེན་སོགས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་དག་སྟོན་པ་སྟེ།  ཤས་ཆེར་ཚིག་ལྷུག་ཉིད་དུ་གནས་ཤིང་། ལྷ་སྒྲུང་དང་ངག་རྒྱུན་དུ་མ་དང་བཅས་པ་ཞིག་གོ ། །  སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡས་མས་ལ་གྲུབ་པར་བཤད།

　　ཆ་གསུམ་པ་ནི་ཨཱ་ར་ཎྱ་ཀ་སྟེ་ནགས་ལྡན་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སྟོན་པ་སྟེ། ཁྱིམ་སྤངས་ནས་ནགས་ན་གནས་པ་དག་གི་བྱ་བ་རྣམས་སོ།། ནགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གདམས་པར་འོས་པའི་གསང་ཚིག་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན་ནགས་ལྡན་དུ་གསོལ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར།

　　ཆ་བཞི་པའམ་མཐལམའི་ཆ་རྣམས་ནི་ཨུ་པ་ནི་ཥད་སྟེ་ཉེ་བར་གུས་པའམ་འཁོར་ཉན་བྱ་བའི་ཆ་རྣམས་ཏེ། ནགས་ལྡན་གྱི་ཆ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་རྣམས་ཡིན་ཅིང་། སྣང་སྲིད་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱབ་བདག་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་རྣམས་དེའི་སྒྱུ་མ་ཙམ་ཡིན་ཅིང་། གང་གིས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སོགས་ལྟ་བའི་གནད་རྣམས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། ཉེར་གུས་ལ་གཞུང་མི་འདྲ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་མོད། གྲགས་ཆེ་བ་བཅུ་གཅིག་ཡོད།[1]རྒྱ་གར་གྱི་ལྟ་བ་དང་གྲུབ་མཐའ་དག་གི་ཁུངས་ནི་འདི་ལ་ཐུག་ཡོད་པར་བཤད[2]ཅིང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་ཨུ་པ་ནི་ཥ་དྲའི་ཆ་ཤས་འགའ་ཞིག་ཅུང་ཟད་བསྒྱུར་ནས་བཤད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ཟུར་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བར་བཤད།[3]རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་བཞི་གའི་མཐའ་ན་ཡོད་པས་འདི་ལ་བེ་དཱནྟའམ་རིག་བྱེད་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། རིག་བྱེད་མཐའ་པ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་རྟོག་གེ་སྡེ་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་གྲུབ་མཐའང་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་། འདི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡས་མས་ཤིག་ལ་གྲུབ་པར་བཤད།

　　བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་བཞི་གའང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོས་པ་ཡིན་གྱི་སུས་ཀྱང་བརྩམས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རང་བྱུང་དུ་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་ཡང་འདོན་པ་པོ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་གི་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྩོམ་པ་པོའི་བློ་སྐྱོན་གྱིས་ནམ་ཡང་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རྫུན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལུང་འབོགས་པ་ལས་ཡི་གེར་འབྲི་བ་སོགས་ནམ་ཡང་མི་རུང་བ་ཡིན་མོད། ཕྱིས་སུ་ལག་སྡོད་མ་བཟོད་པར་ཐམས་ཅད་ཡི་གེར་བྲིས་ཤིང་། དེང་སང་དཔར་དུ་ཡང་བཏབ། དེ་ལྟར་ན་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་ཕྱི་ནང་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ལ་གོ་བའི་སྐབས་ཤིག་དང་། བསྡུས་པ་དང་། བྲམ་ཟེ། ནགས་ལྡན། ཉེར་གུས་བཅས་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆ་བཞི་ག་ལ་གོ་བའི་སྐབས་ཤིག་དང་། ངེས་བརྗོད་དང་། སྙན་ཚིག། མཆོད་སྦྱིན། སྲིད་སྲུང་བཅས་རིག་བྱེད་བཞི་གའི་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ལ་གོ་བའི་སྐབས་ཤིག་བཅས་སྒྲ་ཡངས་དོག་གི་དབང་གིས་དོན་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ལས། སྤྱིར་བཏང་དུ་རིག་བྱེད་ཅེས་པ་ཕྱི་མའི་དོན་སྟོན་པ་ལ་འཇུག། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆ་བཞི་ག་ནི་རྩ་འགྲེལ་གྱི་འབྲེལ་བར་སྣང་སྟེ། ཆ་དང་པོའམ་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་རྩ་ཚིག་དང་། ཆ་ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིའགྲེལ་བ་ལྟ་བུའོ། །

　　རིག་བྱེད་བཞི་གར་གཙོ་བོ་ལྷ་སྤྱན་འདྲེན་པ་དང་། ལྷ་ལ་བསྟོད་པ། ལྷ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ། ལྷ་ལ་འདོད་གསོལ་ཞུ་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་རེས་ལྷ་ལ་གསོལ་མཆོད་བྱེད་པ་དང་ལྷ་ལ་སྐང་གསོ་བྱེད་པ་དག་དང་དབྱིབས་འདྲ་བས། རིག་བྱེད་བཞི་གའི་བསྡུས་པ་རྣམས་ནི་རང་རེའི་བསང་ཡིག་དང་བསྐང་ཆོག་གི་ཡི་གེ་རྣམས་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པ་སོ་གོ། །

　　སྤྱིར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་ནི་ཆ་བཞི་རུ་བྱས་ཀྱང་རུང་ཞིང་། དེ་དག་ནི་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་གཅིག་ལ་ངེས་པར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པའམ་ཙ་ཏུར་ཨཤྲམ་སྟེ་འཚོ་བའི་གནས་སྐབས་བཞི་དང་སྦྱར་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་འབྲུག་ཁམས་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དབྱངས་ཅན་ངག་གི་རོལ་མཚོ་ལས།

　　སྤྱིར་བྲམ་ཟེ་ལ་ཁྱིམ་པ་ཕལ་བ་དང་། ཚངས་སྤྱོད་པ། ཁྱིམ་གནས། གཞོན་ནུའི་བརྟུལ་ཞུགས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་རིམ་པ་རྣམས་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་དག་དང་པོར་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཙམ་སྟེ་ཁྱིམ་པ་ཕལ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་ཚེའི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཉམས་པ་དགོས་སོ།། དེ་ནས་སྤྱོད་གནས་པ་ནི་ལོ་བཅུ་དྲུག་ལོན་པ་ཕྱིན་ཆད་ནས་སྐབས་ཤིག་བྲམ་ཟེར་བསྒྲུབས། བྲཧྨ་ཙཱ་རི་ཏེ། ན་ཚོད་དང་པོ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་གནས་གོ།། དེ་ནས་ལོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་པ་ནས་གྲྀ་ཧསྠཱ་ཞེས་པ་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་སྟེ། བག་མ་ལེན་ཅིང་རིགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།། བུ་གཅིག་སྐྱེས་ནས། བཱ་ན་པྲསྠཱ་ཁྱིམ་སྤངས་ནས་ནགས་སུ་གནས་ཏེ། གཞོན་ནུའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཏེ་གཙུག་ཕུད་བཞག། སྐྲ་གཞན་བྲེགས་ཏེ་ནགས་ན་བུ་སྨད་དང་བཅས་ཀྱང་འཁྲིག་སྦྱོར་བདུན་སྤངས་ཏེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་དེ། འདི་ནི་དྲང་སྲོང་གི་གནས་པའོ།། དེ་ནས་དེ་ཀ་ལ་གནས་པའམ་ཡང་འདོད་ན་བུ་སྨད་སྤངས་ནས། པ་རི་པྲ་ཛ་ཀ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བྱེད་དོ།། ཕྱི་མ་འདི་སྤྱོད་པ་སྔོན་མ་གསུམ་རིམ་པས་བརྒྱུད་མི་དགོས་པ་ཤས་ཆེ་མོད། བཞི་རིམ་བྱེད་པ་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་འདི་ནི། ཨ་ཤྲ་མ་སྟེ་ཁྱིམ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དོན་ཡང་ཡིན། ཡང་ན། ཨཱ་ཤྲ་མ་སྟེ། སྤྱོད་པ་མཆོག་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའོ། །[l]

　　ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན། དང་པོ་བྲཧྨ་ཙརྱ་སྟེ་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་གཞོན་ནུ་རྣམས་བྲམ་ཟེའི་སློབ་དཔོན་གྱི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་ཡིག་རྩིས་དང་སྒྱུ་རྩལ་སོགས་དང་། ལྷག་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་དང་པོའི་ཆ་བསྡུས་པའམ་རྩ་ཚིག་རྣམས་འཛིན་སྐྱོར་བྱེད་ཅིང་། ཚངས་སྤྱོད་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་ཤིང་། རབ་བྱུང་གི་ཆས་ཀྱང་བགོ སློང་མོ་ལའང་རྒྱུ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱངས་ཏེ་ཅི་སྲིད་ཅིག་གནས་དགོས་ལ། གཉིས་པ་གྲཧསྠ་སྟེ་ཁྱིམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་དར་མའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་སླར་ཁྱིམ་དུ་ལོག་སྟེ་ཆུང་མ་བླངས་ནས་རིགས་བསྐྱེད་པ་དང་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་། བུ་དང་བུ་མོ་ཆེན་པོར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཁྱིམ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་ཅིང་གནས་ལ། ཉིན་རེ་བཞིན་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཁ་ཏོན་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ལྔ[2]ལ་བརྩོན་པ་སོགས་ནི་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་པ་བྲམ་ཟེ་བྱ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་དུ་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་བ་ན་པྲསྠ་སྟེ་ནགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ། དར་ཡོལ་ལ་སླེབས་པས་བུ་ལ་ནོར་སྐལ་ཕོག་སྟེ། ཁྱིམ་སྤངས་ནས་ཆུང་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ནགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་སོགས་ཆོས་སྤྱོད་ཅི་རིགས་ལ་བརྩོན་པའི་ངང་གནས་ཤིང་། རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆ་གསུམ་པ་ནགས་ལྡན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་རྟོག་འཇུག་བྱེད། བཞི་པ་ཡ་དིའམ་ཡོ་གི་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ། ན་ཚོད་ལྷག་པར་ཡོལ་ནས་རྒ་བའི་དུས་ལ་སླེབས་པས་ན། ལུས་ངག་གི་དགེ་སྦྱོར་རྣམས་ཉུང་ངུར་བྱེད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་བློས་བཏང་སྟེ། ཟས་ངན་ངོན་དང་གོས་ཧྲལ་ཧྲུལ་ཙམ་བསྟེན་ནས། གཅིག་པུར་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་འཁྱམས་པ་དང་། ཤས་ཆེར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དུས་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པའམ་ཁྱབ་བདག་ཚངས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཐར་བའི་གནས་ལ་སྙོག་པར་བྱེད། དེ་ལྟ་བུའི་བདེན་པ་ནི་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཆ་བཞི་པ་ཉེར་གུས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།

　　བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་མཆིས་སོ་ཅོག་གི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་རིག་བྱེད་དང་། མཆིས་སོ་ཅོག་གི་རིག་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ངེས་བརྗོད་ཡིན་ཟེར་ཞིང་། ལྷ་མང་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལས། ངེས་བརྗོད་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལྷ་རྣམས་ནི་ཉི་མ་དང་། ནམ་མཁའ་འཚུབ་མ་སོགས་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པའི་འབྱུང་བའི་རང་གཟུགས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ངོ་མཚར་བར་བྱེད་པའམ་དངངས་པར་བྱེད་པ་དག་ལ་ངོས་འཛིན་མོད། རིག་བྱེད་ཕྱི་མ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག ། ཁྱབ་འཇུག་སོགས་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པའི་ལྷ་རྣམས་བྱུང་ཞིང་། རིམ་གྱིས་དེ་དག་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་གཙོ་བོ་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་གྱུར།

　　རྟག་པ་དང་། རང་བྱུང་དང་། ཚད་མར་གྱུར་པའི་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་བཞི་དང་དེའི་ཆར་གྱུར་པའི་བྲམ་ཟེ་དང་། ནགས་ལྡན། ཉེར་གུས་བཅས་ནི་སྐྱེ་བོའི་བློས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར། རྀ་ཤི་སྟེ་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ལྷ་དང་མིའི་བར་དུ་བརྡ་སྦྱོར་བ་དག་ལ་ལྷས་བསྟན་པར་བཤད་པས། དེ་དག་ལ་ཤྲུ་ཏི་སྟེ་ཐོས་པའི་བསྟན་བཅོས་སམ་ཐོས་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དང་མིའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གཞན་མ་དག་ནི་དེའི་ཡན་ལག་སྨྲྀ་ཏི་སྟེ། དྲན་པའི་བསྟན་བཅོས་སམ་དྲན་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རང་རེའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུའོ། ། སིཀྵ་སྟེ་བཀླག་ཐབས་དང་། ཚནྡ་སྟེ་སྡེབ་སྦྱོར། བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྟེ་བརྡ་སྤྲོད་པ། ནི་རུ་ཀྟ་སྟེ་ངེས་ཚིག་གམ་ཚིག་དོན་བཤད་པ། ཛྱོ་ཏི་ཥ་སྟེ་སྐར་རྩིས། ཀལྤ་སྟེ་ཆོ་ག[1]བཅས་ནི་རིག་བྱེད་བཞི་ལ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་བེ་དངྒའམ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་སྟེ། བཀླག་ཐབས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་གཉིས་རིག་བྱེད་འདོན་པའི་ཐབས། བརྡ་སྤྲོད་དང་ངེས་ཚིག་གཉིས་རིག་བྱེད་གོ་བའི་ཐབས། སྐར་རྩིས་དང་ཆོ་ག་གཉིས་རིག་བྱེད་ལག་ལེན་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ། དེས་ན་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་བྱ་བ་ནི་རང་རེས་ཆོས་དང་རིག་གནས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་སྒོ་དུ་མ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་བྱུང་ལ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་ལ་སྒོ་དུ་མ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འབྲས་བུར་རིག་གནས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དགུ་ག་བྱུང་བར་བཤད་རུང་སྟེ། དེ་ནི་དཔེར་ན་དེང་རབས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་རིག་པ་ཞེས་པའི་རིག་པ་གསར་བ་དེ་ནི་ཡེ་ཤུ་པའི་དམ་པའི་གསུང་རབ་ལ་འགྲེལ་བཤད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རིག་གནས་བཅུ་ཞེས་པ་ལས་ནང་རིག་པ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་དང་འབྲེལ་ཞིང་། རིག་གནས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་ནི་དངོས་ཤུགས་ཅི་རིགས་སུ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་འབྲེལ་འདུག་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་།། རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ལ་སྔར་བཤད་པ་དང་། གོང་དུ་དྲངས་མ་ཐག་པ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་འདྲེན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་ཡང་། ཕྱི་མ་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་འདྲེན་ཚུལ་ལོ། །

　　གོང་དུ་བཤད་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ལས་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་སྟེ། དེ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་སྟོན་པ་ཁྱིམ་གྱི་མདོ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་སྟོན་པ་ཆོས་ཀྱི་མདོ། འཁྲིག་ཐབས་རྣམས་སྟོན་པ་འདོད་པའི་མདོ། གཞལ་བའི་རིགས་པ་སྟོན་པ་ཚད་ཀྱི་མདོ་སོགས་མདོའི་མིང་དུ་བརྫོད་པ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་གྲུབ་ཅིང་།[1]རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གོ།། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཀྱང་རྫོགས་ལྡན་ཉིས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་དུས་སུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཟེར་མོད། དོན་དུ་ནི་སྟོན་པ་འདས་རྗེས་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་ཡིན་པར་བཤད།

　　རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ལས་ཆོས་ཀྱི་མདོ་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་གཙོ་བོ་རྒྱལ་སྲིད་དང་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བོའི་ཀུན་སྤྱོད་ལེགས་ལམ་དུ་བཀྲི་བ་དང་། རིག་བྱེད་ལས་བསྟན་པའི་མཐར་ཐུག་གི་བདེན་པ་རྣམས་ཡུལ་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བར་སྦྱར་ནས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཏེ། བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་ཞིག་སྟེ། མ་ནུ་དང་། ཡཛྙ་ཝཱལ་ཀྱ་དང་། པ་ར་ས་ར་ནི་སྔོན་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་གི་བྱེད་པོ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གསུམ་དུ་གྲགས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་མ་ནུས་བྱས་པའི་མ་ནུའི་ཁྲིམས་ཡིག་ནི་འཛམ་གླིང་ཀུན་ལ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་། བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་དུ་མི་རུང་ལ། རྒྱ་ཡིག་ཏུ་སྔ་མོ་ནས་འགྱུར་ཡོད། རྒྱ་གར་དུ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་མ་ནུའི་ཁྲིམས་ཡིག། སུམ་ལྡན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡཛྙ་ཝཱལ་ཀྱའི་ཁྲིམས་ཡིག། ཉིས་ལྡན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་སན་ཁ་དང་ལི་ཁི་ཏའི་ཁྲིམས་ཡིག། རྩོད་ལྡན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་པ་ར་ས་རའི་ཁྲིམས་ཡིག་ཅེས་ཟེར་བར་བཤད[1]དེ། ཁྲིམས་ཡིག་དེ་དག་ནི་འདིར་བཤད་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཆོས་ཀྱི་མདོ་ཞེས་པའོ །།

　　《རཱ་མཱ་ཡ་ཎ》 དང 《མ་ཧཱ་ཐཱ་ར་ཏ》 སྟེ་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་དང་། 《པུ་ར་ན》སྟེ 《སྔོན་གྱི་རབས》བཅས་ལ་རིག་བྱེད་ལྔ་པ་ཟེར་ཞིང་། སྔོན་གྱི་རབས་ལ་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྔོན་གྱི་རབས་གཙོ་བོ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། སྔོན་གྱི་རབས་ཆུང་ངུ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པར་བཤད། ཡང་ཨ་ག་མ(Agamas)ཞེས་བྱ་བ་ལྷ་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་ག་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་། དར་ས་ན(Darsana)ཞེས་བྱ་བ་རྟོག་གེའི་ལྟ་བ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས། ཡུལ་མིའི་སྐད་དུ་བྲིས་པའི་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་དང་ལྟ་བ་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས[2]ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དང་མིའི་མཁས་པ་དག་གིས་བྱས་ཏེ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བའོ། །

　　དེ་ལྟར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནི་ཐོས་པའི་མདོ་དང་དྲན་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་། ཐོས་པའི་མདོ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། གཙོ་བོའི་ཆ་དང་། གང་ལ་ཁུངས་སུ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། དྲན་པའི་མདོ་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཕལ་བའི་ཆ་དང་། གང་གིས་ཁུངས་སུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཏེ། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ནི་ཧྲིལ་གྱིས་དྲིལ་ན་ཆ་འདི་གཉིས་སུ་མ་འདུས་པ་མེད་དོ།།

　　དོན་ཚན་གཉིས་པ། མཆོད་སྦྱིན།

　　བྲམ་ཟེ་རྣམས་ནི་མི་ཚེ་མཆོད་སྦྱིན་གྱིས་སྐྱེལ་བ་ཞིག་ཏུ་བཤད་རུང་བས། རིག་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཁོ་ནར་སྣང་ཞིང་། རྒྱ་གར་བའི་ཆོས་ལུགས་དང་། རིག་གནས། འཚོ་བ་སོགས་ཀྱང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་བྱ་བ་དང་འབྲལ་དུ་མེད། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉི་མ་རེ་རེར་ཉི་མ་རེ་རེའི་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་ཆག་མེད་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཟླ་བ་རེ་ལ་ཟླ་གསར་དང་ཉ་གང་གི་མཆོད་སྦྱིན་ཏེ་ཟླ་མཆོད་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཚིགས་རེ་ལ་དུས་ཚིགས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། ལོ་རེ་ལ་ལོ་མཆོད་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་ཐོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་སྣ་ཚོགས་དང་། ལོ་དུ་མ་ནས་ཐེངས་རེ་བྱེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན། མི་ཚེ་ལ་ཐེངས་རེ་བྱེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་སོགས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིམ་པ་མང་པོ་བྱེད། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆོ་ག་ཞིབ་ཅིང་ཆ་ཚང་བ་དང་།  རྣམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིང་རྣམ་གྲངས་མང་བ་དེ་འདྲ་འཛམ་གླིང་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་དོ་ཟླ་འོང་བ་གཞན་མེད། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྐབས་སུ་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་དང་དབུལ་ཕོངས་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་པར་གོ་མོད། བྲམ་ཟེའི་གཞུང་དུ་བསྟན་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་དུ་སྦྱིན་སྲེག་བྱེད་པ་ལ་གོ་དགོས་པས། སྒྲ་གཅིག་ཀྱང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་དོ།། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང་། རགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁྱིམ་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་དང་ཐོས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུང་། ཁྱིམ་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ནར་མའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རིགས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། མི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་མདོ་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལའང་མངལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་ཆ་བྱད་དུ་བྱེད་པ། གཙུག་ཏོར་དབྱེ་བ། བཙའ་བ། མིང་གདགས་པ། ཉི་མ་བསྟན་པ། ཟས་སྦྱིན་པ། གཙུག་ཕུད་བཅིངས་པ། སྐྲ་འབྲེག་པ། ཆོས་ལ་འཇུག་པ། ཁྱིམ་དུ་ལོག་པ། ཆུང་མ་ལེན་པ་བཅས་གཙང་མའི་ཆོས་བཅུ་གཉིས་བྱ་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོ་ག་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་རྣམས་ཡོད་དེ། 《རྟོག་གེ་འབར་བ》ལས་བཤད་པའི་ཁྱོས་ཆུང་མ་ལ་བཀྲ་ཤིས་བྱེད་པའི་ཆོ་ག་སོགས་ལྟ་བུའོ།། ཁྱིམ་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ནས་ལྷ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ། ཕ་མེས་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ། འབྱུང་བོ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ། མི་ལ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་བཅས་མཆོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་ལྔ་རུ་གྲགས་པ་དག་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བགྱིད་ཅིང་། འདི་ལྔ་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་མཐའ་དག་འདུ་བས་མཆོད་སྦྱིན་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་འདི་ལྔ་ག་ཡིན་ཡང་ཟེར། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་ལས་ལག་ཏུ་བསྟར་དཀའ་བ་རྣམས་ཆེད་གཏད་ཀྱིས་མཆོད་དཔོན་གཞན་ནས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བགྱིད་དུ་འཇུག་ཅིང་། དུས་ངེས་པ་ཅན་ལ་ཁྱིམ་བདག་རང་གིས་ལག་བསྟར་ནས་བགྱིད་པའི་ཁྱིམ་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་རྣམས་ལ་གཡོས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་དུ་འབོད་དེ། ཟས་སྣ་གཡོས་སུ་བྱས་ནས་མེ་ལ་སྲེག་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ནོ།། དེ་ལ་གཡོས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་བདུན་བྱ་བ་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་བ་ལང་གི་ཤ་སྲེག་པའི་དམར་མཆོད་ཡིན་ཡང་། གཞན་དག་ནི་འབྲས་དང་། སྲན་མ། གྲོ། ཤིང་ཏོག། ཞོ། འོ་ཐུག་སྦྲང་རྩི་སྦྱར་བ་སོགས་དཀར་གྱི་རིགས་མཆོད་པའི་དངོས་པོར་བྱེད། དེ་ལྟར་ཁྱིམ་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བ་ནི་མཆོད་དཔོན་གཞན་མེད་པར་ཁྱིམ་བདག་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལག་བསྟར་ནས་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་གནས་ནི་རང་གི་ཁྱིམ་མམ་ཁྱིམ་གྱི་ཉེ་ལོགས་སུ་ཆེད་དུ་བརྩིགས་པའི་ཁང་བུ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མེ་ནི་ཕུང་བོ་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ཞིག་གོ།།

　　ཐོས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྐབས་སུ་ཆོ་ག་མཐའ་དག་གཞན་ནས་སྤྱན་དྲངས་པའི་མཆོད་དཔོན་གྱིས་ལག་ཏུ་བསྟར་ཞིང་། ཁྱིམ་བདག་གིས་ཡ་ཛཱ་མཱ་ན་སྟེ་མཆོད་སྦྱིན་མཁན་ནམ་ཡོན་བདག་གི་ལས་མཆོད་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་གསོག་པ་དང་། སྔགས་བཟླ་བ་དང་། མཆོད་དཔོན་ལ་ཡོན་སྦྱོར་བ་ཙམ་བྱེད། འདི་ལ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མེ་ནི་ངེས་པར་གསུམ་ཚང་དགོས་སོ།། མཆོད་སྦྱིན་གང་ལ་མཆོད་དཔོན་གང་དགོས་པ་སོགས་ལག་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་ལ། མཆོད་སྦྱིན་རྒྱས་པ་དག་ལ་མཆོད་དཔོན་བཞི་རེ་དང་། མཆོད་དཔོན་རེ་ལ་མཆོད་གཡོག་པ་གསུམ་རེ་སྟེ། བསྡོམས་ན་མི་བཅུ་དྲུག་དགོས་པར་སྣང་། སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་བ་ལང་བརྒྱ། ཁྲིར་འཁོད་པ་ལ་བ་ལང་སྟོང་། དབང་བསྐུར་བ་ལ་བ་ལང་འབུམ་སོགས་ཡོན་བདག་གིས་མཆོད་དཔོན་ལ་ཡོན་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རིམ་པའང་གསལ་ལ་ཞིབ་པ་ཞིག་བཤད་ཡོད་ཀྱང་། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཆེ་བ་འདོན་པའི་ཐབས་ཙམ་ལས། དངོས་སུ་དེ་ལྟར་དུ་འབུལ་བ་ནི་ཉུང་ངོ་།། ཐོས་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱ་བའང་སྤྱིར་བཏང་དུ་སྲེག་རྫས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་དང་སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་ལ། སྲེག་རྫས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་རིགས་བདུན་དང་། སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་ཡོད་པར་བཤད། སྲེག་རྫས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་ནི་ཁྱིམ་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་སྐབས་བཤད་པའི་གཡོས་ཀྱི་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་པ་དེ་རྒྱ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་། སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་ནི་སོ་མ་ར་ཛ་སྟེ་ཟླ་བའི་རྒྱལ་པོར་འབོད་པ་བོད་དུའང་སྐྱེ་བའི་སྔོ་ཚོད་ཀྱི་རིགས་པགས་པ་ལས་སྐུད་པ་འཁེལ་ནུས་པ་དེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྲེས་པ་མྱོས་འགྱུར་གྱི་ནུས་པ་ཅན་དེ་ལྷ་ལ་འབུལ་བའི་མཆོད་པའི་རིགས་ཏེ། རྒྱ་ལ་པོ་ཁྲིར་འཁོད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་དང་། རྟ་གཙང་གི་མཆོད་སྦྱིན། མི་གཙང་གི་མཆོད་སྦྱིན[1]སོགས་ནི་གོང་དུ་སྨྲས་པའི་རིགས་བརྒྱད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སྤྲོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སོ་མའི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ།

　　གཞན་ཡང《རྟོག་གེ་འབར་བ》ལས་བཤད་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་བྷ་གའི་ཐབ་ཏུ་སྐྱེས་བུའི་ས་བོན་སྲེག་པའི་མཆོད་སྦྱིན་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱི་མཆོད་སྦྱིན་སོགས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་ཡ་མཚན་ཅན་མང་པོ་མཆིས།

　　བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཆོད་སྦྱིན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲངས་མང་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྷ་རྣམས་མཉིས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒྱལ་བློན་དྲག་པ་ཅན་དག་ཟས་ཀྱི་མགྲོན་ཁ་ལ་འབོད་པ་ལྟ་བུའོ།། དེ་ཡང་ཚེ་འདིའི་བསམ་དོན་འགྲུབ་པ་དང་། ཕྱི་མར་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ། ལྷ་ལ་གཏང་རག་འབུལ་བ། རང་གི་ཉིས་སྐྱོན་འདག་པ། ལྷའི་དངོས་གྲུབ་ཞུ་བ་བཅས་ནི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་། མཆོད་སྦྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྣམས་བདེ་བླག་ཏུ་འགྲུབ་པར་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ《རྟོག་གེ་འབར་བ》ལས། “དེ་ལྟ་བུའི་རིག་བྱེད་ལས་བསྟན་པའི་འབྲུ་དང་། བྱོལ་སོང་དང་། མར་དང་། ཆུང་མ་དང་འབྲེལ་བའི་བྱ་བ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་འཆི་བ་ལས་ཐར་བ་དང་། སྡིག་པ་ལས་ཐར་བ་དང་། བྲམ་ཟེ་བསད་པ་ལས་ཐར་བ་སྟེ”ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན་ནོ། ། མཆོད་རྫས་རྣམས་མེར་བསྲེགས་ནས་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་སྲོལ་དེ་རང་རེ་བོད་ཀྱི་བསང་མཆོད་དང་ཆ་ཀུན་ནས་འདྲ་སྟེ། བོད་ཀྱི་བསང་མཆོད་ལའང་དམར་མཆོད་དང་དཀར་མཆོད་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། དམར་མཆོད་ལ་ར་དང་ཤ་བ་སོགས་གསོན་པོར་སྲེག་པ་དང་། ནམ་རྒྱུན་གྱི་ཁྱིམ་བསང་ནི་ཁྱིམ་བདག་གིས་རང་ཁྱིམ་དུ་གཏོང་བ་དང་། ལོ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་བསང་སོགས་ནི་གྲྭ་པ་དང་སྔགས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་བསྒྲུབས་ནས་གཏོང་བ་སོགས་བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་དུ་མ་ཞིག་མཆིས། འོན་ཀྱང་སྤྱིར་བཏང་དུ་བོད་ཀྱི་བསང་མཆོད་ནི་བོན་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིད་ལ་བཞག་ནས་དེ་རྒྱ་གར་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་སྙམ་པ་ཞིག་ཀུན་གྱི་བློ་ལ་འཆར་གྱིན་མེད་མོད། བོན་གྱི་ཆོས་ནི་ཏ་ཟིག་ལས་བྱུང་བ་བོན་རང་གིས་ཀྱང་ཁས་ལེན་ལ། ཏ་ཟིག་ལས་བྱུང་ན་ཏ་ཟིག་པའི་མེ་མཆོད་ཀྱི་ཆོས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྒྱ་གར་པའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཏ་ཟིག་པའི་མེ་མཆོད་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་ནི་གངས་རི་གཅིག་ལས་འོངས་པའི་ཆུ་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་པ་དང་། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཚུངས་ཆོས་རྣམས་ནི་སྟེས་དབང་དུ་བྱུང་བ་མིན་པ་སོགས་ལ་བསམས་ན། ཀུན་གྱི་རྩ་བ་གཅིག་ཏུ་སོང་འདུག་པ་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས། བོད་ཀྱི་བསང་མཆོད་བོན་ལ་ཐུག་འདུག་པ་དང་། བོན་གྱི་བསང་མཆོད་རྒྱ་གར་དང་འབྲེལ་འདུག་པའི་གསང་ཚིག་དེའི་མཐིལ་ཡང་ཚེགས་མེད་དུ་བརྟོལ་བར་འགྱུར། གཞན་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག་སོགས་ཀྱང་རིག་བྱེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་དང་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་དུ་ཡོད་སྙམ་ཡང་། འདིར་གླེང་བསླངས་པ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱའོ།།

　　དོན་ཚན་གསུམ་པ། རིགས་བཞི།

　　རིག་བྱེད་ཀློག་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་སོགས་བྲམ་ཟེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལས་ཆོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཁུར་འདེགས་མཁན་གཙོ་བོ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཡིན་པས། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀ་གཙོ་བོ་ནི་བྲམ་ཟེའི་ལས་དྲུག་བྱ་བ་སྟེ། ཀློག་པ་དང་ཀློག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལེན་པ་བཅས་དྲུག་གོ།། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལས་ཆོག་རྣམས་དང་པོ་ཤིན་ཏུ་སླ་བས་སུ་ཡིན་ཡང་ལག་ལེན་བྱ་བཏུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ངེས་མོད། ཕྱི་ནས་རིམ་གྱིས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་སོང་བས་སྦྱང་བ་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་སུ་རུང་རུང་གིས་མི་ཤེས་པར་གྱུར་པས། དེ་ལ་ཆེད་དུ་སྦྱང་བརྩོན་དང་ལས་གཉེར་བྱེད་པའི་མི་ཚན་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཡིན། རིག་བྱེད་ཀློག་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པ་སོགས་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལས་ཀ་ལ་དབང་བའི་མིའི་སྡེ་ཚན་དེ་ཀུན་གྱི་བཀུར་བསྟིའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཅིང་། དེ་བཞིན་བྲམ་ཟེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ལས་ཀའི་རིགས་གཞན་མ་ལ་དབང་བའི་མིའི་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱང་བྱུང་སྟེ། མི་སྡེ་ཚན་དུ་གཅོད་པའི་རིགས་བཞིའི་ལམ་ལུགས་དང་། དེ་ལ་མཆོག་དམན་གྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་པའི་ལྟ་བ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་དང་པོ་ཨཱརྱའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་གཉུག་མའི་མི་ཨཱརྱའི་རིགས་སུ་མི་གཏོགས་པ་རྣམས་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག་རྗེས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་རྗེ་ཁོལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཨཱརྱའི་མིའི་ནང་ཁུལ་དུའང་ལས་ཀའི་དབང་གིས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་ཆད་