【ནང་དོན་གཙོ་བཏུས། 】 ཚན་རིག་གི་སྒོ་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་རི་བསྐོར་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ། སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་བཀོད། ཅེས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ཟབ་མོ་ཡོད་པའི་ངེས་ཤེས་རྙེད་པའོ། ། 

【བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།】གནས་རི་བསྐོར་བ།  སངས་རྒྱས་ཆོས། སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ།    

　　གནས་བསྐོར་བའི་ལོ་ལ་གནས་མདོ་ཀརྨ་ཆགས་མེད་༼༡༦༡༠-༡༦༧༤༽ཞབས་ཀྱི་གསུང་ལས། ཐོག་མར་གནས་བསྐོར་བའི་ལོ་ནི། བྱི་ལོར་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ཡིན། ལོ་དེར་གནས་མཇལ་ན་ཕན་དང་བྱིན་རླབས་ཆེ། དེ་བཞིན་གླང་གི་ལོ་ལ་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་མཇལ། སྟག་ལོར་སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་མཇལ། ཡོས་ལོར་བསམ་ཡས་བཞེངས་པར་ལོ་དེར་མཇལ་ན་བྱིན་རླབས་ཆེ། འབྲུག་ལོར་དགུན་གྱི་དུས་སུ་འབྲུག་ལྡིར་བའི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་མཇལ། རྟ་ལོར་རྟ་མཆོག་ཁ་བབས་ཀྱི་གནས་གངས་ཏི་སེ་དང་མཚོ་མ་ཕམ་མཇལ། ལུག་ལོར་ལུག་ཚོང་པ་བྱང་ཡིན་པས་གནམ་མཚོ་མཇལ། སྤྲེལ་ལོར་སྤྲེལ་ཚོགས་པ་ཙཱ་རི་བསྐོར་དུ་འགྲོ། བྱ་ལོར་རི་བོ་བྱ་རྐང་མཇལ། ཁྱི་ལོར་ཁྱི་དང་མི་སོགས་འདུས་ཆེ་བས་ཆོས་འཁོར་ལྷ་ས་མཇལ། ཕག་ལོར་ཕག་ལ་དགའ་བའི་ཀོང་ཡུལ་བྲག་གསུམ་མཇལ་བ་སོགས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་གནས་རྣམས་མ་ནོར་བར་མཇལ་ན་ཕན་ཡོན་དང་འགྱུར་ཆེ་བར་སྔོན་གྱི་བསྟན་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ཟེར་རོ། །ཞེས་གསུངས་། གནས་བསྐོར་མཁན་གྱི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་ལའང་མཆོག་ཕལ་འབྲིང་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བའི་སྐོར་ལ། ཀཿཐོག་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ༼༡༨༨༠-༡༩༢༥༽ ཞབས་ཀྱི་གསུང་ལས། ཆགས་མེད་ཞེན་མེད་གཏད་མེད་ངེས་མེད་གནས། །རང་འཁྲིས་མེད་པས་གདུལ་བྱ་རིས་མེད་ལ། །ཕན་བྱེད་འགྲོ་དོན་རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་མེད་བྱེད། །གནས་བསྐོར་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །དམ་པ་ཕྱོགས་མེད་སེལ་མེད་བསྟེན་པ་དང་། །དམ་ཆོས་རིས་མེད་འགལ་མེད་ཞུ་བ་དང་། སྒྲུབ་གནས་ཕྱོགས་མེད་འཛིན་མེད་ཚོགས་བསགས་པ། །འདི་ཡང་གནས་བསྐོར་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རོ། །རྟེན་གསུམ་ཀུན་ལ་དད་པས་ངལ་དུབ་ལ། །མི་སྐྱོ་དབེན་གནས་དགོན་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ། །འགྲས་མེད་སུན་མེད་དག་སྣང་ཚོགས་གསོག་བྱེད། །གནས་སྐོར་འབྲིང་གི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །དང་པོ་ཁས་ལེན་ས་སྟེང་བསྐོར་ན་བསམ། །བར་དུ་གྱེན་རེ་མཐོང་ན་གནས་རེ་བཞག །ཐ་མ་བྱས་ལོ་སོང་ལོའི་ངང་དུ་ཐལ། །གནས་སྐོར་མདོ་དོན་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་གཅིག །དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་མི་མཐོང་སྐྱོན་དེ་མཐོང་། །ལྷ་སྐུ་གསུང་རབ་མི་མཇལ་རྒྱང་བལྟས་བྱས། །མཐོང་ན་སློང་ཞིང་མ་མཐོང་རྐུ་བ་དེ། །གནས་བསྐོར་སྡིག་བསྐོར་སོང་བའི་ངང་ཚུལ་གཉིས། །དཀའ་ཆད་བྱུང་དུས་གནས་ལ་ལོག་ལྟ་བྱས། །ལྷ་ཁང་ད་ལྟ་མཇལ་བ་ད་ལྟ་བརྗེད། །གནས་བསྐོར་ལམ་དུ་ཁོང་ཁྲོ་དཔའ་རུ་བརྩི །གནས་བསྐོར་ངལ་བ་འབྲས་མེད་དང་མཚུངས་དོར། ཞེས་གསུངས། གནས་ཡིག་རྙིང་པ་ལས། གནས་འདུས་ལོ་ནི་ཕྱོགས་དུས་ཀྱི། །སངས་རྒྱས་སྲས་དང་རྒྱུད་སྡེའི་ལྷ། །དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་ཞིང་སྐྱོང་། །འགྲོ་བའི་དོན་དུ་འདིར་འདུས་ཕྱིར། ཡང་། རྣམ་གྲོལ་དབུགས་ཆེན་འབྱིན་པ་ཡི། །འོག་མིན་རྣམ་སྣང་གངས་ཆེན་མཚོ། །ལོངས་སྐུའི་ཞིང་དང་སྟོང་གསུམ་ཁམས། །སྤྲུལ་སྐུ་ཞིང་ཁམས་བསམ་མི་ཁྱབ། །བྱེ་བྲག་རྒྱ་གར་རྒྱ་ནག་དང་། །བལ་བོད་གནས་ཆེན་ཉེར་བཞི་དང་། །གནས་ཕྲན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀུན། །འདིར་འདུས་ཕྱིར་ན་གནས་འདུས་གྲགས། །ཞེས་གསུངས་པ་སོགས་གནས་རི་སོ་སོར་ལ་གནས་ཡིག་རྒྱས་བསྡུས་གང་རུང་ཡོད་ལ། གནས་ཡིག་རྒྱས་པ་ལ་གནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ། གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྒྲ་དོན་མཚན་ཉིད། གནས་སྒོ་ཕྱེ་བའི་ཚུལ། གནས་ཀྱི་དཀར་ཆག གནས་བསྐོར་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཚུལ། གནས་ལ་ཕྱག་བསྐོར་བྱ་བའི་ཕན་ཡོན་བཅས་བཀོད་ཡོད།  དེའང་བོད་འདི་ཐོག་མར་གནོད་སྦྱིན་དང་། བདུད་སྲིན་ཀླུ་བཙན་སོགས་ཀྱིས་དབང་དུ་བཟུང་བའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་ལས་གསལ་བ་ལྟར། ལྷ་ཀླུ་གཉན་བཙན་ལྷ་མ་ཡིན་དང་དྲི་ཟ་གྲུལ་བུམ་མིའམ་ཅི་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤ་ཟ་དང་སྲིན་པོ་དང་འབྱུང་པོ་རོ་ལངས་རྒྱལ་འགོང་ཐེའུ་རང་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་སོགས་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ཕོག་ཐུག་གཏོང་མི་རུང་ཞིང་བསྐྱབ་རེ་བཅོལ་ན་གནས་སྐབས་སུ་ལས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཟད། མི་དང་ལྷ་སྲིན་ཀླུ་བཙན་བར། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་བར་བཅས་མཐུན་པ་དང་། ལེགས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཀུན་ནས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནམ་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ནང་དུའང་ལྷ་གསོལ་བསང་བཏང་མཛད་པའི་ཆོ་ག་མཐོང་ཐུབ། དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་སོའི་དམངས་སྲོལ་གྱི་རིག་གནས་ནང་དུ། གདོད་མའི་དུས་ནས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པའི་གདོད་མའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཀྱང་རེད་ཟེར་ཆོག རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་ལས། རང་ཡང་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བཅིངས་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་ལྷ་ཡིས་སུ་ཞིག་བསྐྱབས་པར་ནུས། །ཞེས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་ཀླུ་བཙན་སོགས་མཐུ་དང་སྟོབས་ཇི་ལྟར་ཆེ་ནའང་གནས་སྐབས་སུ་བསྐྱབ་རེ་བཅོལ་བས་ཕན་རེ་ཐོགས་པ་ལས། མཐར་ཐུག་གི་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་བསྐྱབ་ཡུལ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལས་གཞན་མེད་པ་གསུངས། དེ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་དག་སྣང་དང་། ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་ལ་བསྐྱབ་བཅོལ་མཆོད་གསོལ་གཉིས་བར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཐ་དད་པ་དང་། བྱེད་སྒོ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་གཅིག་པའོ། ། 

　　སྟག་ཤམ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་གནས་ཆེན་སྟག་གཙང་སེངྒེ་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལས། དང་པོ་གླེང་བསླང་བཤད་བྱ་བ། །སྔོན་ཚེ་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་ནས། །སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་མ་ལུས་པས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་མཛད་བའི་ཚེ། །གང་འདུལ་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་། །ལྷ་དང་དྲང་སྲོང་ཚུལ་བཟུང་ཞིང་། །སྤྱོད་པ་རི་རབ་འདི་ལ་མཛད། །དེ་རྟགས་རྗེས་བཟུང་སྣ་ཚོགས་བཀོད། །དེ་བཞིན་མ་ཏྲཾ་རུ་ཏྲ་ཉིད། །ཧེ་རུ་ཀ་ཡིས་བསྒྲལ་བའི་ཚེ། །ཤ་ཁྲག་ཚིལ་བུ་དོན་སྣོད་སོགས། །ནང་ཁྲོལ་དབང་པོ་སྐྲ་བ་སྤུ། །གང་འཐོར་ཡུལ་གནས་བྱིན་བརླབས་ཤིང་། །གསང་སྔགས་བསྟན་པའི་ས་བོན་བཏབ། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིག །འདྲེན་པ་དེའི་ནུས་པ་ཡིས། །ནམ་ཡང་བསླུ་མེད་རྟེན་འབྲེལ་ལགས། །རྒྱ་གར་གནས་ཆེན་ཉེར་བརྒྱད་ལ། །ཡུལ་ཆེན་བཞི་བསྣན་སུམ་ཅུ་གཉིས། །བོད་ཡུལ་དེ་ཡི་ཡ་གྱལ་དུ། །ཕོ་བྲང་ཙཱ་རི་ཏྲ་ཞེས་ཡོད། །དེ་ཡི་རི་རྒྱུད་ཆུ་ཕྱོགས་ནས། །བོད་ཀྱི་གངས་རི་ཉི་ཤུ་དང་། །རྫོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་གནས་ཆེན་དགུ། །སྦས་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་སོགས། །གནས་ཕྲན་སྟོང་ལ་གཏེར་གནས་ནི། །གྲངས་མེད་གཞལ་མེད་སྦས་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཚངས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ནས། །སེངྒེ་ཐོག་པ་བཞི་ཡོད་པའི། །སྟོད་དུ་སེངྒེ་རྫོང་གསུམ་དང་། །ཁམས་ལ་སྟག་ཚངས་སེང་ཕུག་གོ །སྟོད་ཀྱི་སེངྒེ་རྫོང་གསུམ་ནི། །དབུས་ཀྱི་འོད་ཕུ་སྟག་ཚངས་དང་། །མོན་གྱི་སྤ་གྲོ་སྟག་ཚངས་དང་། ཀོང་པོའི་སེངྒེ་གནམ་རྫོང་དང་། །ཁམས་ཀྱི་སྟག་ཚངས་བསམ་འགྲུབ་ཕུག །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། 

　　ཀོང་སྤྲུལ་ཀརྨ་ངག་དབང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པའི་སྡེའི་༼༡༨༡༣-༡༨༩༩༽གསུང་ལས། མཆོད་ཡོན་ལྐོག་ཏུ་བགྲོས་ཏེ་སྐུ་དངོས་མཚོ་རྒྱལ་སོགས་ལས་ཅན་གྱི་འཁོར་དང་བཅས་བོད་ཡུལ་གྱི་ས་གཞི་རྟ་མིག་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། མངའ་རིས་སྐོར་དུ་གངས་བྲག་ཉི་ཤུ། དབུས་གཙང་དུ་སྒྲུབ་གནས་ཉེར་གཅིག མདོ་ཁམས་གནས་ཆེན་ཉེར་ལྔ། སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་སྦས་ཡུལ་རྒྱལ་པོ་གསུམ། ལུང་ལྔ། ལྗོངས་གསུམ། གླིང་གཅིག དེ་རེ་རེ་ལའང་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་མེ་ཏོག་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་གངས་བྲག་རི་མཚོ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་གནས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས། ཞེས་གསལ། 

　　ཡང་། གནམ་ཆོས་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་༼༡༦༤༥-༡༦༦༧༽གཏེར་མའི་གནས་ཡིག་ལས། དེ་ལྟར་མདོ་རྒྱུད་ནས་བོད་དུ་གནས་ཡོད་ཚུལ་མདོ་ཙམ་སྟེ༔ སྟོད་དུ་གངས་དཀར་ཏི་སེ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་ཕྲན་སྟོང༔ བར་དུ་ལྷོ་ཙཱ་རི་རང་བྱུང་གི་མཆོད་རྟེན་ལ་གནས་ཕྲན་སྟོང༔ སྨད་དུ་སྐམ་པོ་གངས་ར་ཤར་ཕྱོགས་ཀ་མ་རུ་པའི་གནས་ཕྲན་སྟོང༔ ཁ་བ་རི་ཞེས་བྱ་བ་རོང་བཙན་ཁ་བ་དཀར་པོ་ལ་གནས་ཕྲན་སྟོང་ཡོད་པར་བཤད་དོ༔ ཁྱད་པར་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་པའི༔ ངོ་མཚར་གནས་མཆོག་ཉེར་ལྔ༔ གནས་ཆེན་བརྒྱ་དང་རྩ་བརྒྱད་གནས་ཕྲན་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། ཡོད་སྐོར་གསལ།ཡང་། སེང་གནམ་བྲག་པདྨ་དབང་ཕུག་གི་གནས་ཡིག་ལས། འོ་ན་ཨོ་རྒྱན་པད་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ༔ ས་སྟེང་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་གཅིག་པུ༔ འཁོར་འདས་ཞིང་ཁམས་རྡུལ་སྙེད་ཐམས་ཅད་དུ༔ ཉི་ཟླ་ནོར་བུ་དབང་རྒྱལ་ལྟར་གྲགས་ཏེ༔ བོད་ཁམས་མུན་སེལ་འཇམ་དབྱངས་སྤྲུལ་པའི་རྗེ༔ མངའ་བདག་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས༔ བྱང་ཕྱོགས་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདིར་སྤྱན་དྲོངས་པས༔ ས་གཞི་བྱིན་རླབས་བོད་ཁམས་ལྷ་སྲིན་བཏུལ༔ དཔལ་གྱི་བསམ་ཡས་ལྷུན་གྲུབ་གཙུག་ལག་ཁང༔ གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཞེངས༔ བོད་ཁམས་གངས་ཅན་རི་བྲག་ཐམས་ཅད་དུ༔ སྒྲུབ་པའི་གནས་ཕྱིན་ཟབ་གཏེར་ས་སྟེང་བཀང༔ མདོ་སྔགས་ཟབ་མོ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཕབ་ནས༔ གྲུབ་ཐོབ་ལུང་བཀང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་བརྡལ༔ ཏི་སེ་ནས་བཟུང་ཁམས་ཀྱི་གཙང་ཁ་ཡན༔ བསྒྲུབ་གནས་བྱིན་ཆེན་དཔག་ཡས་ལས༔ བྱེ་བྲག་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཕྲིན་ལས་དང༔ ཕྱི་ནང་གསང་བ་ཁོ་ན་ཉིད་གནས་ལ༔ གངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ༔ ཆུ་བཞི༔ བྲག་ཕུག་ཆེན་པོ་བརྒྱད༔ ཡང་དབེན་བཞི༔ ངོ་མཚར་གྱི་མཚོ་ཆེན་པོ་བརྒྱད༔ དྲག་པའི་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས༔ སྟོད་དུ་གངས་དཀར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཏི་སེ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་སྐུ་ཡི་གནས༔ བར་དུ་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་གསུང་གི་གནས༔ སྨད་དུ་རྨ་ཆེན་སྤམ་ར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་ཀྱི་གནས༔ བཅེས་རིས་རག་ཅོག་ཡོན་ཏན་གནས༔ རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཕྱི་ཡི་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་གནས༔ ཡང་སྟོད་དུ་བྲག་གི་ཡང་རྫོང་འཇམ་དཔལ་སྐུའི་གནས༔ བྲག་དམར་གཡའ་ལུང་པདྨ་གསུང་གི་གནས༔ ཡར་ལུང་ཤེལ་ཕུག་ཡང་དག་ཐུགས་ཀྱི་གནས༔ དཔལ་གྱི་མཆིམས་ཕུར་བདུད་རྩི་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས༔ ནི་རི་རྫོང་གསུམ་ཕྲིན་ལས་ཕུར་པའི་གནས༔ སྨད་དུ་འབྲི་རྒྱལ་དཔལ་གྱི་གཉན་འདོང་སྐུའི་གནས༔ ཟིལ་ཕྲོམ་དཀར་ཡག་གསུང་གི་གནས༔ སེང་བྲག་པདྨ་དབང་ཕུག་ཐུགས་ཀྱི་གནས༔ ཤིང་གུ་གངས་ར་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས༔ ཀཾ་པོ་གངས་ར་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ལས༔ ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཁོ་བོའི་ལག་ཏུ་སོན་པའི་མ་ཡིག་བྲིས་མ་ཞིག་ལས། །དེ་ཡང་དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཨོ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་པདྨ་སཾ་བྷ་ཝས་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྣོད་ལྡན་གྱི་སློབ་ཚོགས་ལ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་བསྩལ། མ་འོངས་སྙིགས་མའི་བསྟན་འགྲོའི་གསོས་དང་། དམ་ཆོས་ལ་སེལ་སླད་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ནོར་རྟེན་གྱི་གཏེར་ཁ་བགྲང་ལས་འདས་པ་སྦས། བོད་ཀྱི་ས་ཁོལ་བུ་ལག་མཐིལ་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་སྒྲུབ་གནས་མཛད་ནས་འབྲེལ་ཚད་དོན་ལྡན་ཆེན་པོར་བྱིན་གྱིས་བརླབས། སྤྲུལ་པ་ཡང་སྤྲུལ་རྣམ་མང་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་བྱོན་ནས་སྙིགས་དུས་ཀྱི་རྒུད་པ་སེལ་ཞིང་། གནས་གཏེར་གྱི་སྒོ་འབྱེད་པར་ལུང་བསྟན། ཞེས་མཁའ་སྤྱོད་འབྲས་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡེབས་བཞུགས་ཞེས་པ་ལས་གསལ།  

　　དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དཀྱིལ་ལ་མཁྱེན་ཀོང་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་མདོ་ཁམས་གནས་ཆེན་ཉེར་ལྔ་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་སྤྱི་ལོ་༡༨༦༤ཡན་མདོ་བྱང་གིས་དངོས་སུ་ཟིན་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས། མ་ཟིན་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཅས་ཁྱོན་དྲིལ་གནས་མཆོག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཙམ་སྤྲུལ་པའི་གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གྱུར་བདེ་ཆེན་གླིང་པས་༼༡༨༢༩-༡༨༧༠༽ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་སྣང་བར་མཛད་པའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བོད་ཆེན་པོའི་ལྗོངས་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་བསྟན་འགྲོའི་རྒུད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ཞིང་། མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གི་ཡིད་ཅན་ཐམས་ཅད་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་ཀུན་ཏུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དགེ་ལེགས་ཀྱི་སྣང་བ་རྒྱས་པར་སྤེལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། གཏེར་སྟོན་ཨོ་རྒྱན་གླིང་པའི་༼༡༣༢༣-༡༣༦༠༽གཏེར་མ་བཀའ་ཐང་ཤེལ་བྲག་དང་། གནམ་ཆོས་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི༼༡༦༤༥-༡༦༦༧༽གཏེར་མའི་གནས་ཡིག གཏེར་སྟོན་སངས་རྒྱས་གླིང་པའི་༼༡༣༤༣-༡༣༦༩༽བླ་མ་དགོངས་འདུས་ལུང་བསྟན་བཀའ་རྒྱ་མ། སོགས་མང་པོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། 

　　དེའང་གོང་གསལ་གནས་ཆེད་དང་གནས་ཕྲན་དེ་དག་མིན་པའི་རྒྱ་བོད་གཉིས་གཙོས་ཡུལ་ལུང་གང་སར་ད་རུང་གནས་སྒོའམ། གནས་ཞལ་འབྱེད་རྒྱུ་བསྡད་ཡོད་པའང་མང་དུ་ཡོད་སྐད། གནས་ཞལ་ཕྱེ་ཡང་གནས་ཆེན་བྱིས་འབེབ་མཛད་མ་གྲུབ་པ་དང་གནས་ཡིག་དཀར་ཆག་སོགས་མེད་པའང་ཇི་སྙེད་ཡོད། གནས་ཁག་གཅིག་ཕྲིན་ལས་འགྲོ་དོན་སྤྲོ་བསྡུ་བྱས་པའམ་བག་ལ་ཞ་བའི་རིགས་ཀྱང་ཡོད་སྲིད། ཁག་གཅིག་འགྲོ་དོན་འཕྲོ་མཐུད་པའང་སླར་གསོལ་བའང་ཡོད་འདྲ། གནས་ཆེན་དང་གནས་ལག་ཁག་བསྐོར་སྲོལ་ཡོད་དང་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་སྣང་ངོ་། །སྤྱིར་བོད་མིས་གོམ་གཤིས་འདོད་ཚུལ་དུ་གནས་ཆེན་རེ་རེར་གནས་ལག ཡན་ལག གནས་ཕྲན། གནས་ཟུར། གནས་དོད། གནས་འདྲ། ཉེ་བའི་གནས་སོགས་མང་དུ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་སྲོལ་ཡོང་འདུག དེ་དག་སོ་སོར་ཡང་གནས་ཀྱི་མདོ་བྱང་། ཁ་བྱང་། སྙིང་བྱང་། གནས་ཀྱི་ཐེམ་བྱང་། གནས་ཡིག ལམ་ཡིག་ དཀར་ཆག ལྡེ་མིག གནས་བསྟོད། གནས་རྟེན་གྱི་ཆེ་བཤད་རྒྱས་པ་བཅས་ཡིག་ཆ་ཡང་མི་ཉུང་བ་བྱུང་མྱོང་འདུག ཅེས་ཇོ་སྲས་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་གིས་མཛད་པའི་མཁའ་སྤྱོད་འབྲས་མོ་ལྗོངས་ཀྱི་གནས་ཡིག་ཕྱོགས་བསྡེབས་བཞུགས་ཞེས་པ་ལས་གསལ། 

　　ཡང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་སྨར་ཁམས་རྫོང་གཙང་ཤོད་ཤང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་གཙང་གཤིས་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ནི། མཆོག་གྱུར་བདེ་ཆེན་གླིང་པའི་གནས་ཆེན་ཉེར་ལྔའི་མདོ་བྱང་ལས། བོད་ཀྱི་མདོ་ཁམས་རྔུ་ཞེས་བྱ་བ་རུ༔ གཙང་ཞེས་བྱ་བ་བྲག་རི་རྡོ་རྗེ་འདྲ༔ པདྨ་བདག་ཉིད་དྲག་པོར་སྐུར་བཞེངས་པའི༔ ཞབས་ཀྱི་རྗེས་དང་ཟླ་གསུམ་སྒྲུབ་གནས་ཡོད༔ སྐུ་ཡི་གཏེར་གཉིས་གསུང་གི་གཏེར་ལྔ་སྦས༔ ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཏེར་སྟོན་པདྨ་དབང་དྲག་པའི་གཏེར་ལུང་ལས༔ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྲིད་པ་གསུམ་ན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་གཙང་གཤིས་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཅེས་བྱ་བ༔ འདི་ཉིད་ཕྱི་ལྟར་འཕགས་མཆོག་ནམ་མཁའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཡིན༔ ནང་ལྟར་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཕོ་བྲང་ཡིན༔ གསང་བ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་ཕོ་བྲང་ཡིན༔ ཕྱི་ནང་ཞལ་གཟིགས་ནམ་མཁའི་སྐར་ཚོགས་འདྲ༔ མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པའི་སྒྲུབ་ཕུག་གསུམ་ཡོད༔ དྷཱཀྐི་བདེ་ཆེན་རྒྱ་མཚོ་མ་ཡི་སྒྲུབ་ཕུག་གསུམ་ཡོད༔ སྤྲུལ་པའི་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་སྒྲུབ་ཕུག་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད༔ པད་འབྱུང་མཚོ་རྒྱལ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་ཡི༔ ཕྱག་ཞབས་རྗེས་རྣམ་གྲངས་ལ་ཕྱི་རུ་མི་འགྱུར་བའི་གཟེར་བཞི་ཡོད༔ ནང་དུ་མི་ཟད་པ་སྙིང་པོའི་གཏེར་ལྔ་ཡོད། འཆི་བ་མེད་པའི་ཚེ་ཆུ་ཡོད༔ ཉེས་ལྟུང་དག་པའི་ཁྲུས་ཆུ་རྣམ་གསུམ་ཡོད། ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུ་མིག་བརྒྱ་རྩ་ཡོད༔ དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཆེན་འདི་གུ་རུ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ། ཁོ་བོའི་གཏེར་ཆོས་རྣམས་སུ་གསལ་བ་དང་། གཏེར་རྙིང་རྣམས་སུ་གསུངས་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གནས་ཡིག་རྙིང་པ་དག་ལས་མང་དུ་གསུངས་པས་འདི་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པའོ། ། 

　　ཡང་། གཙང་གཤིས་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་གནས་ཡིག་ལས། སྲིད་ན་དཀོན་པའི་གནས་མཆོག་འདི། གྲུབ་མཐའ་ཕྱོགས་འཛིན་མིང་མེད་པས༔ བོན་གྱི་བླ་ཆེན་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་དང༔ ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ལ་སོགས་པ༔ རིག་འཛིན་བརྒྱད་ཅུས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས༔ རིག་འཛིན་གསང་བའི་གསས་ཁང་ཡིན༔ བོན་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་། བདེ་གཤེགས་གཙོ་བཞི་སངས་རྒྱས་བཅུ་གསུམ་དང༔ བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་། བླ་ཆེན་ཡབ་སྲས་སྐུ་རྣམས་གསལ་བར་བཞུགས༔ གསང་བོན་བླ་མེད་གཏེར་གསུམ་ཡོད༔ གོང་བཞིན་བོན་བསྐོར་བཅུ་གསུམ་སུས་བྱས་པ༔ མ་ཏྲི་མུ་ཡེ་དུང་ཕྱུར་ངེས་པར་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། 

　　ཡང་།  གཏེར་སྟོན་སངས་རྒྱས་གླིང་པའི་༼༡༣༤༠-༡༣༦༩༽བླ་མ་དགོངས་འདུས་ལུང་བསྟན་བཀའ་རྒྱ་མ་ལས།  དེ་བཞིན་གནས་དང་གནས་ཕྲན་ལ་སོགས་དང༔ ཡུལ་དང་ཡུལ་འདྲ་སྦས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སུ༔ སྒྲུབ་པ་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་བསམ་མི་ཁྱབ༔ ཕལ་པའི་གནས་སུ་ལོ་གཅིག་བསྒྲུབ་པ་བས༔ དེ་དག་རྣམས་སུ་ཞག་གཅིག་འགྲུབ་ཐག་ཉེ༔ ཞེས་སོགས་གཏེར་ཁ་རྣམས་ལས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་ཏུ་གནས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པར་བསྔགས་པར་མཛད་ཅིང་། མདོ་ཁམས་གནས་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་མདོ་བྱང་དཀར་ཆག་གི་ཕན་ཡོན་སྤྱི་བསྡོམས་ལས་ཀྱང་། ཕྱག་བསྐོར་བྱས་ཚད་ངན་སོང་སྐྱེ་སྒོ་གཅོད༔ བཀུར་སྟི་བྱས་ན་མཐོ་རིས་གནས་སུ་སྐྱེ༔ ཚོགས་འཁོར་ལན་གཅིག་བསོད་ནམས་ཚོགས་ཆེན་རྫོགས༔ ཚོགས་འཁོར་ལན་གཉིས་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བྱང༔ ཚོགས་འཁོར་ལན་གསུམ་ཨོ་རྒྱན་པདྨ་བདག༔ དངོས་ཉམས་རྨི་ལམ་བརྡ་ཡི་ཚུལ་དུ་མཇལ༔ ཚོགས་འཁོར་བརྒྱ་རྩས་མཁའ་སྤྱོད་གནས་སུ་སྐྱེ༔ མཆོག་ཐོབ་འདོད་ན་རྩེ་གཅིག་སྒྲུབ་ལས་འགྲུབ༔ འབྲེལ་ཚད་དོན་ལྡན་གནས་མཆོག་ཨེ་མ་ཧོ༔ ཞེས་གསུངས།  

　　ཡང་། སྟག་ཤམ་ནུས་ལྡན་པས་བྲིས་པའི་གནས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་དྲིལ་དཀར་གྱི་གནས་ཡིག་ལས། གནས་འདིར་མོས་པ་སྐྱེས་བྱས་ནས། །གོམ་བདུན་བོར་བའི་འགྲོ་བ་དེ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བོན་ཐེབས། །ཕྱོགས་ནས་རྣ་བར་ཐོས་པ་ཡིས། །མོས་པ་སེམས་ལ་སྐྱེས་པ་ནི། །འཕགས་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འགྱུར། །དད་ནས་མིག་གིས་མཐོང་བྱས་ནས། །དད་པ་དག་སྣང་སྐྱེས་མ་ཐག །འཕགས་པའི་ཞལ་དངོས་མཇལ་བ་འདྲ། །ཆེ་སྟེ་ཚོགས་འཁོར་ཆེར་འབར་ནས། །ཆུང་སྟེ་ཀླུང་ལྷ་ཁབ་སྐུད་ཡན། །གནས་ལ་མཆོད་པ་སུས་ཕུལ་བ། །བསོད་ནམས་ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་རྒྱས། །གནས་འབྲེལ་ཞག་བདུན་ཡན་བསྒྲུབ་ན། །མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞག་གསུམ་མན་ཆད་གནས་འབྲེལ་ཙམ། །གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཐུན་མོང་འགྲུབ། །ཕྱག་དང་སྐོར་བ་བྱས་པ་ཙམ། །ཕྱི་ཡི་གདོན་ཞི་ནང་གི་ནད། །གསང་བ་མི་མཐུན་ཀུན་བཟློག་གང་བསམ་འགྲུབ། །ཕྱི་སྐོར་ཅོ་བྲག་ངོམ་སྲིན་བཅས། །སྐོར་གྱུར་བསྐོར་བ་ས་ཡར་འགྱུར། །ནང་སྐོར་དྲིལ་དཀར་བསྐོར་གྱུར་ན། །འབུམ་འགྱུར་སྐོར་བཅུ་ས་ཡར་གྱུར། །གསང་སྐོར་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་ནི། །བརྒྱ་ཕྲག་རེ་ལ་འབུམ་འགྱུར་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་སྦྱངས་ཡིན། །དྲི་མ་ཆུ་ཡིས་བཀྲུས་པ་བཞིན། །སྡིག་པ་སྐོར་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་འདག །དེ་ཕྱིར་དད་ལྡན་འདི་ལ་བརྩོན། །གནས་འདིར་དར་ཅོག་བཙུག་པ་ནི། །ཀླུང་རྟ་དར་ཅིང་སྙན་གྲགས་ཐོབ། །གནས་འདིར་ཚེ་ཐར་སུས་བཏང་བ། །ཚེ་རིང་དབང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །གནས་འདིར་སཱཙྪ་བཏབ་འགྱུར་ན། །ཆོས་རྒྱལ་འཁོར་ལོ་སྒྱུར་རྒྱལ་སྐྱེ། །གནས་འདིར་མར་མེ་སུས་ཕུལ་བ། །གཟི་བརྗིད་ལྡན་ཅིང་ཚེ་ནོར་ཕྱུགས། །གནས་འདིར་ལྷ་བཤོས་སུས་ཕུལ་བ། །ཟས་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་དགོས་དགུ་འགྲུབ། །གནས་འདིར་བསང་མཆོད་སུས་བྱས་པ། །སྲིད་འཕེལ་རྒྱུད་འཛིན་ཆབ་སྲིད་བརྟན། །གནས་འདིར་ཚོགས་འཁོར་སུས་ཕུལ་བ། །ནམ་མཁའི་མཛོད་ལ་མངའ་དབང་བསྒྱུར། །གནས་འདིར་ཚེས་བཅུ་སུས་བྱས་པ། །ཚེ་འདིར་བསམ་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཕྱི་མ་ཨོ་རྒྱན་གནས་སུ་སྐྱེ། །གནས་འདིར་ཆོས་ཕྱོགས་གང་བརྩམས་པ། །མཐར་སོན་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། །ཕྱི་མ་འཕགས་པའི་དྲུང་དུ་སྐྱེ། །གནས་འདིར་བསམ་གཏན་གང་བསྒོམས་པ། །མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར། །གནས་འདིར་བསྒྲུབ་པ་གང་བྱས་པ། །གང་བསྒྲུབ་བར་ཆད་མེད་པར་འགྲུབ། །དེ་ཕྱིར་ནོར་བུ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་ཀུན་གྱིས་གསོལ་བ་ཐོབ། །དེ་ཕྱིར་ཟོམ་པ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་འཁོར་བའི་ཆུ་ལས་སྒྲོལ། །དེ་ཕྱིར་སྒྲོན་མེ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་བར་ཆད་མུན་པ་སྒྲོལ། །དེ་ཕྱིར་གླང་ཆེན་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་ཐར་པའི་ལམ་ལ་སྒྲོད། །དེ་ཕྱིར་དཔའ་བོ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་འཁོར་བའི་གཡུལ་ངོ་བཟློག །དེ་ཕྱིར་བཙུན་མོ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་དགོས་འདོད་ཕུན་ཚོགས་སྟེར། །དེ་ཕྱིར་རྟ་མཆོག་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་ཐེག་ཆེན་ས་ལ་བསྒྲོད། །དེ་ཕྱིར་བློན་པོ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་འདི་ཕྱིའི་བདེ་ལེགས་སྒྲུབ། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་འདྲ་བ་ཡིས། །གནས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། །ཆོས་སྐུ་བདེ་ཆེན་ནམ་མཁའི་མཛོད། །ལོངས་སྐུའི་ཐུགས་རྗེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར། །སྤྲུལ་སྐུ་འགྲོ་དོན་གནས་མཆོག་ཚུལ། །བསླུ་མེད་བདེན་པ་འགྲུབ་སྟེ་མཆིས། །དེ་ཕྱིར་གནས་མཆོག་ངོ་མཚར་ཆེ། །ངོ་མཚར་དཀར་ཆག་བསྡུས་ནས་བྲིས། །འགྲོ་ཀུན་སྐུ་གསུམ་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག །　ཅེས་པ་སོགས་གནས་ཡིག་རྙིང་པ་དག་ལས་མང་དུ་གསུངས་པ་ལ་བལྟས་ན། བོད་མིའི་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ཆར་ཆུ་དུས་སུ་འབབ་པ། ལོ་ཕྱུགས་རྟག་ཏུ་ལེགས་པ། མི་ནད་ཕྱུགས་ནད་དུས་འཁྲུགས་རྒྱུན་ཆད་པ། ས་གཡོ་མེ་དགྲ་འབྱུང་བཞིའི་གནོད་འཚེའི་རིགས་མཐའ་དག་མྱུར་དུ་ཞི་བ། མི་དང་མི་མིན་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ཕན་ཚུན་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ། རྒྱལ་ཁམས་བདེ་བས་འཚོ་བའི་བཀྲ་ཤིས་འབྱུང་བ་ལ། མིའི་ནུས་པས་རང་བྱུང་ཁམས་འདུལ་མི་ཐུབ་ཀྱང་། ཆོས་ལ་དད་པའི་བསམ་བློས་རང་བྱུང་སྐྱེ་ཁམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་གསལ་པོ་ཐོན་པའོ། །