མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་ནི་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཆེས་རླབས་ཆེ་བའི་སྙན་ངག་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་སྙན་རྩོམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་། དུས་རབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་མངོན་གསལ་ལྡན་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་སྙན་རྩོམ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་དམངས་ལ་ཤ་ཚ་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་མཚོན་ཡོད་ལ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྦྱོར་ཁག་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་རྩོམ་གཤིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པས་ཀློག་པ་པོ་སུ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་མི་འཕྲོག་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་རེད། འདིར་ཁོ་བོས་ཁོང་གི་སྙན་རྩོམ་ཐོར་བུ་འགའ་ཞིག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་དེ་དག་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་བསམ་བློའི་རང་བཞིན་སྐོར་ལ་རང་བློས་དཔོག་ཚོད་ཀྱིས་རགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་དོ།།  དེ་ཡང་རྩོམ་པ་པོས་ཁོང་ཉིད་ལྟ་བུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་གི་རླབས་ཆེ་བའི་མངོན་རྟགས་ནི།  ཁོང་གི་སྙན་རྩོམ་ནང་གཅིག་མིན་གཉིས་མིན་དུ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མུན་ནག་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་མཛད་ཡོད་པ་དང་། དགོན་པ་དང་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་དབང་འཛིན་པ་ཁག་གཅིག་གི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་ངན་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་རྣག་ཐོག་གཙག་འཁེལ་གྱིས་མཚང་འབྱིན་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད།  ཐ་ན་“མི་འདོད་ཁྲལ་བཀལ་གྱི་བཙུན་གཟུགས་”དེའང་རིང་དུ་བོར་ཞིང་།  དགོན་པའི་ཆོས་ཁྲིམས་བཙན་པོའི་འོག་ནས་དུས་གཏན་དུ་ཐར་བ་ཞིག་བྱུང་སྟེ། མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་དབང་དང་མི་གཤིས་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཕྱིར་དུ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་གླུ་དབྱངས་བླངས་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདུལ་བའི་ཆོས་ཁྲིམས་དང་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཏེ། བསམ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་བུད་མེད་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གོ་གནས་ལ་ཚད་མཐོའི་གདེང་འཇོག  མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་འདོད་པ་བསྟེན་འོས་པའི་རང་དབང་གི་བསམ་བློ། དེ་ལས་ཀྱང་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ནི། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་དམངས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཚན་རིག་ལ་ཡིད་ཆེས་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བཏང་ཡོད་པ་དེ་རེད།  བརྗོད་དོན་དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་སྙན་ངག་པ་གཞན་གྱི་སྨྱུག་རྩེས་སླེབས་མ་ཐུབ་པའི་ཚད་གཞི་ལ་སླེབས་ཡོད།  དེར་བརྟེན་འདིར་ཁོང་གི་ད་ཡོད་ཀྱི་སྙན་ངག་འགའི་སྟེང་ནས་གོང་གི་བསམ་བློ་དེ་དག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཡོད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།། ༡  རྒྱལ་གཅེས་བསམ་བློ།  མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ནི།  དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་གོ་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱད་ནས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་དང་དཀྲུག་ཤིང་བཟོ་བ་སོགས་བྱས་ཏེ།  བོད་འདི་མེས་རྒྱལ་ནས་ཁ་བྲལ་གཏོང་ཆེད། བོད་ས་གནས་སུ་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས་དང་ཕྱི་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ།   གནམ་གྲུ་འབབ་ཐང་། གཞན་ཡང་དེང་རབས་འཕྲུལ་ཆས་སྣ་ཚོགས་དབོར་འདྲེན་དང་། གློག་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ལྡན་པའི་ལྐོག་གཡོ་སྣ་ཚོགས་སྤེལ་བཞིན་པའི་སྐབས་ཡིན་པ་རེད། སྣང་ཚུལ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས།《སྙན་རྩོམ་ཐོར་བུ་》ཞེས་པའི་ནང་། “གཞན་ཕན་སྙིང་རྗེའི་སྣུམ་དང་བྲལ་ན་ཡང་།། འཕྲུལ་འཁོར་ཐབས་ཤེས་གློག་གི་སྒྲོན་མེ་ཡིས།། དྲང་པོའི་མི་ལ་འཁྱོག་པོའི་ལམ་སྟོན་པ།། སྐྲ་སེར་སྤྲེའུའི་རིགས་ལ་དོགས་ཟོན་གྱིས།།”ཞེས་ཚོར་བ་རྣོ་ཞིང་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་ངང་ནས་བོད་ཡོངས་ལ་དུས་ལྟར་དྲན་སྐུལ་གནང་ཡོད་པ་རེད།  དེ་ནི་སྐབས་དེའི་བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཆུ་བོ་དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཡོད་པས་མི་དམངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྙན་རྩོམ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཡོད། འདིའི་སྐོར་གྱི་སྙན་ངག་གི་གྲངས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་མེད་ནའང་། འདི་ཙམ་གྱི་ཐོག་ནས་སྙན་ངག་པའི་མེས་རྒྱལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་དེ་མཚོན་ཐུབ་ལ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་རང་རྒྱལ་བོད་ས་གནས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ལམ་ཙམ་མཚོན་ཐུབ། དེའི་ཕྱིར་ཧོར་ཁང་བསོད་ནམས་དཔལ་འབར་ལགས་ནས་ཀྱང་། ཁོང་ནི་“བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་གཅེས་པ་བཟང་པོ་ཞིག་དང་། ངེས་པ་དོན་གྱི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་”ཞེས་གཟེངས་བསྟོད་མཛད་ཡོད་པའང་དོན་ལ་གནས་པའི་གཏམ་མོ། ཁོང་གི་རྒྱལ་གཅེས་བསམ་བློ་དེ་སྙན་ངག་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཁོང་གི་དོན་དངོས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཐོག་ནས་དེ་བས་ཀྱང་བདེན་དཔང་བྱེད་ཐུབ་པ་ནི་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་གང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་དེ་བས་ཞིབ་ཏུ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་ངེས་རེད།  ༢  རྙིང་དོར་གསར་སྤེལ་གྱི་བསམ་བློ།  རྩོམ་པ་པོ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་རྗེས། སྐབས་དེའི་བོད་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཧ་ཅང་དམའ་ཞིང་། དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་གོང་འཕེལ་གྱི་མགྱོགས་ཚད་ཧ་ཅང་དལ་བའི་སྣང་ཚུལ་མཐོང་སྟབས། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པ་དང་། སྔོན་ཐོན་བྱ་དངོས་ལ་དོགས་པ་ཟ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གཟིགས་པ་དང་།  ལྷག་པར་དུ་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་རྙིང་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ།  སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་སོགས་ཀྱིས། གནའ་ནས་ད་བར་རང་རེའི་བོད་འདིའི་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་རྐང་བ་སྒྲོག་གིས་བཅིངས་ཡོད་པར་དགོངས་ཏེ།《རྒྱལ་ཁམས་བསྐོར་བའི་སྣང་ཚུལ་》ཞེས་པའི་ནང་།“ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་སྦེད་པ་ཟབ་མོར་རློམས།། ཀུན་ལ་དོགས་པ་ཟ་བ་གྲུང་པོར་བྱེད།། རྙིང་པ་ཐམས་ཅད་ལྷ་ཡི་སྲོལ་དུ་བསྒྲགས།།   གསར་པ་ཐམས་ཅད་བདུད་ཀྱི་འཕྲུལ་དུ་སེམས།། ངོ་མཚར་ཕལ་ཆེར་ཐན་ལྟས་ཉིད་དུ་བསྒོམས།། འདི་ནི་ད་ལྟའི་བར་དུ་རང་རེའི་སྲོལ།”ཞེས་ཧ་ཅང་གནད་ལ་འཁེལ་བའི་ངང་བོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པར་ཟུར་ཟ་མཛད་པ་དང་། དེར་མཐུད་ནས།“ཀུན་ལ་ཕན་པའི་ངོ་མཚར་རྫས་འཕྲུལ་དང་།། ཡོངས་ལ་གནོད་པའི་ལྟས་ངན་ཆོ་འཕྲུལ་གཉིས།། ཤེས་རབ་རལ་གྲིའི་རྣོ་ཕྱོགས་རེ་རེ་སྣེ།། གཅིག་གི་ཟླ་ལ་གཅིག་ཀྱང་སླེབས་པར་སེམས།།”ཞེས་སྔོན་ཐོན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་དང་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་དེ་རྣམས་ཕན་གནོད་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། “ལྟས་ངན་ཆོ་འཕྲུལ་”དང་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ་བར་ཕན་པ་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། བྱེད་ལས་དང་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན་དེ་དང་རྦད་དེ་འགྲན་པར་ནུས་ཞེས། ཕན་ཚུན་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་ཡོད་པ་རེད། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་ཡིག་སློབ་དཔྱོད་ཁང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་》ནང་དུའང་། སྙན་རྩོམ་དེའི་ཐོག་ནས་“རྩོམ་པ་པོས་རྙིང་དོར་གསར་སྤེལ་དང་། མི་རིགས་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་བློ་བཞི་གསུམ་བཅུ་གཉིས་བཏང་བ་དེ་མཐོང་ཐུབ་”ཅེས་སྙན་རྩོམ་དེའི་བསམ་བློའི་རང་བཞིན་སྤྱི་སྡོམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་ལྟར་རོ།། མདོར་ན་བོད་རང་གི་གོམས་སྲོལ་རྙིང་པ་དང་ལམ་ལུགས་རྙིང་པའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འོག་དེང་རབས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་དང་གསར་བྱུང་བྱ་དངོས་དག་ཐན་ལྟས་སུ་མཐོང་བའི་བསམ་བློའི་འཛིན་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དེ་དག་ནི། བོད་རང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་བར་ཆད་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པས།   བོད་མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་སྙན་ངག་གི་གླུ་དབྱངས་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་འདི་བླངས་པ་རེད།  ༣  ཆོས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དག་ལ་ཟུར་ཟ་མཛད་པ།   ཁོང་ཉིད་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་བཞུགས་སྐབས། སྐབས་དེའི་བླ་བྲང་དགོན་པའི་ནང་གི་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པའི་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་པའི་འགལ་བ་རྙོག་འཛིང་དེ་ཚོ་དངོས་སུ་མཐོང་བས། དེ་དག་ལ་རྣག་ཐོག་གཙག་འཁེལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་དགག་པ་མཛད་ཡོད་པ་ནི། དཔེར་ན་《བླ་བྲང་ལ་བསྐུར་བའི་ཀ་རྩོམ་》ནང་།“ཀ་ཡེ་ཁོ་བོ་གཞན་དུ་སོང་རྗེས་སུ།། ཁ་ནས་ཅི་བཤད་མེད་པའི་ཨ་ཁུ་འགས།། ག་ཡང་གནས་ཆུང་འཕྲིན་ལས་རྒྱལ་པོ་ཡིས།། ང་རྒྱལ་ཆེ་བས་སྡོད་དུ་མ་བཅུག་ཟེར།། ཅ་དག་བྱེད་པའི་ཆོས་སྐྱོང་ཞིག་ཡོད་ན།། ཆ་རྒྱུས་ཡོད་མེད་ས་ཆ་ཀུན་འགྲིམས་ནས།། ཇ་ཆང་སྐམ་ལུག་སོགས་ཀྱི་ཚོང་བྱེད་པའི།། ཉ་ཉོག་དེ་ཚོ་སྡོད་དུ་ཅི་ལ་བཅུག། ཏ་ལེའི་འདབ་བཞིན་ཤམ་ཐབ་རྡོག་ག་བརྒྱབ།། ཐ་ཆད་ལག་ཆ་ལྕགས་གྲི་ཇ་ཤིང་བཟུང་།། ད་ལྟ་དེ་ཚོ་བསྐྲད་ན་ཆོག་པ་ལ།། ན་ནིང་དོ་ཚིགས་ཇེ་མང་ཇེ་མང་རེད།།”ཅེས་འཁོད་ཡོད།  དེའི་ནང་དགེ་ཆོས་བླ་བྲང་ནས་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས། སྔར་ནས་ཁོང་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མི་བཟོད་པའི་སྙིང་ནད་ཁོང་བཅངས་བྱས་ཡོད་པའི་“དགེ་བཤེས་”མཁས་པ་འགའ་ཡིས།  ཁོང་ང་རྒྱལ་ཆེ་བ་དང་དད་འདུན་མེད་གཤིས། གནས་ཆུང་འཕྲིན་ལས་རྒྱལ་པོ་ཐུགས་མ་དགྱེས་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྲད་པ་རེད་ཅེས་སྨྲས་པ་ཁོང་གི་སྙན་ལམ་དུ་སོན་པས། རང་ཉིད་འདུལ་བའི་ཆོས་ཁྲིམས་ལ་གནས་བཞིན་དུ། ཆ་རྒྱུས་ཡོད་མེད་ས་ཆ་ཀུན་འགྲིམས་ནས། རང་དོན་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཇ་ཆང་སྐམ་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ཚོང་བྱེད་པ་དང་།  ལག་ཏུ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་བཟུང་བའི་ཤན་པ་ལྟ་བུའི་དགེ་བཤེས་ཉུང་ཤས་ཤིག་གིས།  རང་སྐྱོན་རི་བོ་ལྟ་བུ་བསྐྱུར་ནས་གཞན་སྐྱོན་ཁབ་རྩེ་ལྟ་བུ་འཚོལ་བའི་དཀར་ནག་གོ་ལྡོག་དང་། ལེགས་ཉེས་སྤང་བླང་གི་རྣམ་བཞག་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དག་གི་ངོ་གདོང་དམར་རྗེན་དུ་བཏོན་ཡོད་པ་རེད། དེར་མཐུད་ནས། “ཞྭ་གོས་ལྷམ་སོགས་བཟང་བའི་བསྟན་བཤིག་དང་།།  ཟ་མ་ངན་ངོན་ཟ་བའི་བསྟན་བཤིག་གཉིས།། འ་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་བལྟས་ན་ཁྱད་ཆེ་ཡང་།། ཡ་གིའི་རྒྱལ་པོས་གཟིགས་ན་ཁྱད་པར་མེད།།”ཅེས་དགོན་པའི་ནང་གི་གྲྭ་བཙུན་མཐོ་ཤོས་དང་།   གྲྭ་བཙུན་དབུལ་པོ་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ནས། འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་དང་གོ་གནས་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཆེ་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཁྲིམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྲུང་བ་དང་།  ཡོན་ཏན་ཆེ་ཆུང་གི་ཆ་ནས་ཕན་ཚུན་འདྲ་བ་མ་ཟད། ཐ་ན་ཁོ་ཚོ་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་“གོས་ཕྱགས་དར་ཁྲོད་པ།  ཟས་ངན་ངོན། གནས་ཤིང་དྲུང་”ལ་སོགས་པའི་འདུལ་བའི་ཆོས་ཁྲིམས་བསྲུང་མི་བསྲུང་གི་བསྟན་བཤིག་གཉིས་ནི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་རྩ་བ་ནས་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕུགས་ནས་དེ་དག་ལ་ཟུར་ཟ་མཛད་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ། “རྭ་བསྡུས་བསེ་བསྡུས་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན།། ལ་ལུང་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དུ་སྐྲོད་པ་ལས།། ཤ་ཆང་དུ་ཚོང་བྱེད་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན།། ས་ཆ་གཞན་དུ་བསྐྲད་ན་ཅིས་མ་ལེགས།།”ཞེས“ཤ་ཆང་དུ་ཚོང་”བྱེད་པའི་ཆོས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་གི་ཉེས་སྤྱོད་ལ་སྔར་ལས་ལྷག་པར་མཚང་འབྱིན་བྱེད་ཆེད། རྭ་བསྡུས་བསེ་བསྡུས་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། ཤ་ཆང་དུ་ཚོང་གིས་རྒྱགས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས་རང་བཞིན་མི་གཅིག་པའི་“ང་རྒྱལ་ཅན་”གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཏེ།   “ཧ་ཧ་ཨེ་བདེན་རང་གིས་བསམ་བློ་ཐོངས།།    ཨུ་ཁུ་དགེ་བཤེས་ཚོ་ལ་ཞིབ་ཏུ་དྲིས།། དེ་སྐད་སྨྲ་བ་པོ་ཡང་ཐ་སྙད་པ།།  རིགས་པའི་སེངྒེ་སཾ་གྷ་ངྷརྨའོ།།”ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མའི་གཞུང་ལ་སྦྱངས་པ་མི་དམན་ཞིང་། རིག་པའི་རྩལ་ལའང་“དགེ་བཤེས་”དེ་དག་གིས་འགྲན་ཟླ་ཡེ་མི་ཡོང་བའི་གདེང་ཚོད་དང་བཅས་དེ་དག་ལ་གཏིང་ནས་ཁྲེལ་དགོད་མཛད་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཁོང་གི་འཚོ་བའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འབྲེལ་ནས་བལྟས་ན། དོན་དངོས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། ཁོང་གིས་《བླ་བྲང་ལ་བསྐུར་བའི་ཀ་རྩོམ་》དེ་མཛད་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་དགོན་པ་སྤྱི་ཡི་འཚོ་བ་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་དེ་ཙམ་མེད་པས་སྐབས་དེའི་བླ་བྲང་དགོན་པའི་ཁོར་ཡུག་ཕྱི་ནང་གི་གནད་དོན་དང་། མི་རང་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཆགས་སྡང་ཙམ་ཞིག་ལས། ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་རྩ་བའི་འགལ་བ་དེ་དག་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་ངོས་འཛིན་གཏིང་ཟབ་བྱུང་མེད།  ཕྱིས་སུ་ཁོང་ཉིད་ལྷ་སར་ཕེབས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་མེད་འགྲིམས་པའི་དུས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གི་མི་སྣ་ཚོགས་དང་འགྲོགས་ཤིང་། ཁོར་ཡུག་སྣ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱས་སྟབས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་སྔར་ལས་ཇེ་ཆེར་སོང་བས།  ཁྱོན་ཆུང་བའི་བྱེ་བྲག་གི་ཚུལ་གྱིས་གནད་དོན་ལ་བལྟ་བའི་མིག་རྒྱང་དེ་རིམ་གྱིས་ཁྱོན་ཆེ་བའི་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་བྱ་བཞག་གི་ཆོས་ཉིད་ངོས་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ། དཔེར་ན་ཁོང་ཉིད་རྒྱལ་ཁམས་ཕྱོགས་མེད་འགྲིམས་པའི་དུས་སུ་མཛད་པའི་《འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་ཀ་བཤད་》ནང་རྩོམ་པ་པོའི་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ། ལྷོ་རྒྱ་གར་ནས་ཤར་རྒྱ་ནག་བར་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་ཁོང་དུ་ཚུད་པས་བརྗོད་དོན་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་ལ།  དོན་དག་དང་བྱ་བཞག་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཕྱོགས་བསྡོམས་མཛད་ཡོད་པ་དང་།  བསམ་བློའི་བརྩེ་གདུང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་རང་ཉིད་མི་སྒེར་གྱི་ཆགས་སྡང་དང་ལ་རྒྱ་ཙམ་ཞིག་མ་ཡིན་པར།  སྤྱི་ཚོགས་དང་མི་དམངས་མང་ཆེ་བའི་བསམ་བློའི་བརྩེ་གདུང་གི་ཚབ་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་དཔེར་ན། “ཀ་ལི་ཀ་ཏ་བལ་ཡུལ་པེ་ཅིན་དང་།། ཁ་བ་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ལྷ་ས་སོགས།། ག་ས་གང་དུ་ཡོད་པའི་མི་འདི་རྣམས།།  ང་ཡིས་བལྟས་ན་རང་བཞིན་གཅིག་པར་མཐོང་།།”ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་མི་སྤྱིའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རྙེད་བདེ་གྲགས་བསྟོད་འདོད་པའི་རང་བྱུང་གདོད་མའི་ངོ་བོ་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་ནས།  དེ་མཚུངས་སུ། “ཅ་ཅོ་འུར་ཟིང་ཕྱོགས་ལ་མི་དགའ་ཞིང་།།  ཆ་ལུགས་ཞི་དུལ་གནང་བ་ཁོང་ཚོ་ཡང་།།  ཇ་མར་གོས་དང་པད་ཤག་མཐོང་བའི་ཚེ།།   ཉ་པ་རྒད་པོའི་སེམས་དང་ཁྱད་མི་འདུག།”ཅེས་ཐ་ན་འདོད་ཡོན་སྤངས་པའི་ཆོས་ལུགས་པ་དག་ཀྱང་མི་སྤྱིའི་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་འདས་པར་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདོད་མཁན་མེད་པའི་གནས་ལུགས་བསྟན་ཡོད།   འདིར་“ཉ་པ་རྒད་པོ་”ཞེས་པ་དེ།  ཨུ་རུ་སུའི་སྙན་ངག་པ་ཕུའུ་ཞི་ཅིན་གྱིས་མཛད་པའི་བྱིས་སྒྲུང་སྙན་རྩོམ་《ཉ་པ་རྒད་པོ་དང་གསེར་ཉའི་གཏམ་རྒྱུད་》ཅེས་པའི་ནང་གི་ཉ་པ་རྒད་པོ་ཡིན་ཤས་ཆེ་ཞེས།   ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་དཔྱོད་ཁང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས་》ཞེས་པའི་ནང་གསལ། གང་ལྟར་ཡང་རྩོམ་པ་པོས་མིང་ཚིག་དེ་བཀོལ་ནས་“ཅ་ཅོ་འུར་ཟིང་ཕྱོགས་ལ་མི་དགའ་ཞིང་།  ཆ་ལུགས་ཞི་དུལ་གནང་བའི་”ཆོས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་གི་ཁྲིམས་འགལ་ལོག་སྤྱོད་ཀྱི་ཉེས་པའི་གནད་ལ་འཁེལ་བར་བསྣུན་ཡོད་པ་རེད།  དེ་བཞིན་དུ་ཡང་།“ཙ་རིའི་གནས་བསྐོར་བྱེད་པ་ལྟོ་ཡི་དོན།།  ཚ་གྲང་དཀའ་ཐུབ་བྱེད་པ་མིང་གི་དོན།།  ཛ་ཡའི་གསུང་རབ་ཀློག་པ་ཡོན་གྱི་དོན།།  ཝ་ལེར་བསམས་ན་ཐམས་ཅད་ནོར་གྱི་དོན།།”ཞེས་ཚིག་སྦྱོར་བདེ་ཞིང་གོ་སླ་བའི་ངག་གིས་“ཆོས་ལུགས་པ་”དེ་དག་གི་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་བྱེད་པའི་མཐར་ཐུག་གི་འདོད་ཧམ་གང་ཡིན་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད།  ཡང་ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《ཨ་མཆོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་》བཀའ་རྩོམ་གྱི་ནང་དུ།“ཀ་བ་གདུང་ལྕམ་བཀྲ་བའི་ཁང་བཟང་གི་དབུས་སུ།།  ཁ་མངར་ཞིམ་དགུའི་ཟས་ཀྱི་མགྲོན་ཁ་ལ་བོས་ཚེ།།  ག་ལེར་ལོངས་སུ་སྤྱད་ནས་མགུར་དབྱངས་དེ་འཐེན་ནས།། ང་རང་ཨ་མཆོད་ཚོ་ལས་སྐྱིད་པོ་ཞིག་སུ་ཡོད།། ཅ་ཅོའི་གཏམ་བྲལ་ཁ་ཏོན་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་བཞིན།།  ཆ་ཡོད་ཡོན་བདག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཕུག་ཏུ་འགྱིང་ནས།།  ཇ་སོགས་ཟས་གོས་གང་བཟང་ཧབ་ཐོབ་རང་བྱེད་ལ།། ཉ་འདོན་ཨ་མཆོད་ཚོ་ལ་འགྲན་ཟླ་ཞིག་སུ་ཡོད།། ཏ་ལེན་ཕྲག་བར་ཁུར་ནས་ཡས་མས་སུ་སོང་ཚེ།།   ཐ་ན་དོང་ཙེ་རྡོག་གཅིག་རྙེད་པ་ཡང་དཀའ་མོད།། ད་ལྟ་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་ཐོབ་པ་ལ་བལྟས་ན།།  ན་རག་ཨ་མཆོད་ཚོ་ལས་བཙན་པོ་ཞིག་སུ་ཡོད།།  པ་ར་མི་ཏ་ལ་སོགས་གསུང་རབ་ཀུན་སྒྲོག་བཞིན།།  ཕ་རོལ་ཡོན་བདག་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ནས།། བ་འབྲིའི་འོ་ཞོ་བཏུངས་ནས་སྐྱིད་པོ་རང་བྱེད་ལ།།  མ་བཟང་རྒོད་བྲོ་ཟེར་ལ་མཉན་རྒྱུ་རང་ཅི་ཡོད།།”ཅེས་ཕྱི་སྟོན་པ་དང་ནང་སྲིན་པོ་ལྟ་བུའི་“ཨ་མཆོད་”འགའ་ཞིག་གིས།  རྒྱ་ཆེའི་བོད་རིགས་མང་ཚོགས་ལ་མགོ་བསྐོར་བཏང་སྟེ།  དེ་ཚོའི་རྒྱུ་ནོར་གཡོ་འགུགས་བྱེད་པའི་ཉེས་སྐྱོན་མཚང་འདྲུ་བྱས་ཡོད། ༤ .རང་དབང་གི་བསམ་བློ།  དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་འཇིག་རྟེན་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ།  གང་ས་གང་དུ་བཙན་འཛུལ་གྱི་མདའ་ཁ་གཏད་དེ་འཁྲུག་ཟིང་བསླངས་པ་དང་།  ཁྱད་པར་དུ་རང་ལུས་དགེ་སློང་གི་ཐག་པས་དམ་པོར་བསྡམས་པར་བརྟེན། སྙན་ངག་པར་རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས།  ཡིད་དབང་མེད་དུ་སྐྱོ་བའི་གླུ་དབྱངས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཤོར་བ་ནི།《མི་རྟག་དྲན་མགུར་》ལས།རེ་དོགས་འོག་འགྱུའི་རྣམ་རྟོག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐྱུར་རྩི།།  ཤུགས་འབྱུང་དགའ་བདེའི་ཉམས་ཀྱི་འོ་མ་དང་འདྲེས་པས།།  བཟའ་བཏུང་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱི་ཡི་སྐྱིད་ཆས་ཙམ་འགྲིགས་ཀྱང་།།  བློ་བདེ་གུ་ཡངས་ནང་གི་སྐྱིད་ཉམས་དེ་མི་འདུག།  ཆེ་འདོད་རེ་བའི་གཞི་མ་མེ་ནང་དུ་བསྲེགས་ཤིང་།།  མི་འདོད་ཁྲལ་གྱི་བཙུན་གཟུགས་ཐལ་དོང་དུ་བསྐྱུར་ཏེ།།  གང་དྲན་སེམས་རྗེས་འབྲང་བ་སྨྱོན་པ་ཡི་སྤྱོད་པས།།  ལྗོངས་དང་ལྗོངས་སུ་རྒྱུ་བའི་གུ་ཡངས་ཞིག་བྱུང་ན།། ཚུལ་གསུམ་རྟགས་ཀྱི་རྫོང་གོག་རྨང་མེད་དུ་བཤིག་ཅིང་།། མཐའ་བརྒྱད་དམ་བཅའི་མདུད་པ་རང་ས་རུ་ཆད་དེ།། གང་ཤར་སྣང་བ་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་དུ་གོ་ནས།། ཞེ་བློ་གཏིང་ནས་བདེ་བའི་དགའ་སྤྲོ་ཞིག་བྱུང་ན།།……”ཞེས་པ་སྟེ།  སྙན་ངག་པ་འཚོ་གཞེས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ནི།  གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་འཇིག་རྟེན་དབང་བསྒྱུར་བའི་མུན་ནག་གི་དུས་སྐབས་ཡིན་པས་ན།    དུས་ནམ་ཡང་བདེ་བར་སྡོད་པའི་གོ་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ།  སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡོན་ཏན་པ་ལ་བརྩི་མཐོང་མེད་ཅིང་།  རང་ཉིད་ཕྱོགས་བཞིའི་ཕྲག་དོག་གི་ནགས་ཀློང་སྟུག་པོའི་ཁྲོད་ནམ་ཡང་ཐར་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ།   རང་ལུས་དགེ་སློང་གི་ཐག་པས་དམ་པོར་བསྡམས་ཤིང་།  རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་ཀྱིས་མནར་བའི་གནས་ཚུལ་འོག   སྙན་ངག་པའི་བསམ་པར་ཐ་ན་བཙུན་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱི་གོས་དེ་ཡང་རིང་དུ་བོར་ཏེ།   རང་ཉིད་རི་དྭགས་རྒྱ་ལས་ཐར་བ་བཞིན་གང་དྲན་སེམས་རྗེས་འབྲང་བའི་བག་མེད་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུར་གནས་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ཞིག་བྱུང་བ་རེད།  དེར་མཐུད་ནས།“སྟོང་པ་མཐའ་དབུས་མེད་པའི་འོད་གསལ་གྱི་དབྱིངས་སུ།། འཛིན་མེད་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རོ་གཅིག་ཏུ་ཐིམ་ཏེ།།  རང་མྱོང་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ།།  ཉིན་དང་མཚན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བཟང་ཞིག་བྱུང་ན།།……”ཞེས་སྙན་ངག་པའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་སེམས་གཏིང་ནས་ཞེན་པ་ལོག་ཅིང་།  འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ལ་ཡིད་སྨོན་འཆའ་བའི་བསམ་བློ་དེའི་ཐོག་ནས་ཁོང་ཉིད་མིའི་རང་དབང་བརྩོན་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།   ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ལ་ཡིད་སྨོན་བྱེད་པ་མཚོན་པ་དེ་ནི།  མིའི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་པ་དང་གསེར་འོད་ལྡན་པའི་མདུན་ལམ་ཞིག་ལ་རེ་སྨོན་བྱེད་པ་དང་།  བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཙན་འཛུལ་དང་དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་གཉའ་གནོན་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གསར་པ་ཞིག་ལ་ཡིད་སྨོན་འཆའ་བ་དེ་རེད།ཡང་ཁོང་གིས་བཙོན་ཁང་དུ་བྲིས་པའི་《བཙོན་མགུར་》ཞེས་པའི་ནང་དུའང་།   འཆར་ཡན་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་བེད་སྤྱད་དེ།  བརྩེ་གདུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་ནས།  མིའི་ལུས་སྟེང་དང་སེམས་སྟེང་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་“ནམ་མཁའི་ལྷ་མོ་”བཞིན་དུ་ཐོགས་རེག་བཀག་མེད་དུ་རང་དབང་ཞིག་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་བསམ་བློ་མཚོན་ཡོད་པ།   དཔེར་ན།“སེམས་འདི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་ལྷ་མོ་སྟེ།།  ལྷ་མོའི་ཕ་ཡུལ་འཇིག་རྟེན་འདི་མིན་མོད།། སེམས་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་ཆུང་གཅིག།  སྐུད་པས་ལུས་པོ་འདི་ལ་དམ་དུ་བཏགས།།  དེ་ནས་སྐུད་པ་འདི་ཉིད་ཆད་ཀྱི་བར།།  ལུས་ཀྱི་གང་མྱོང་སེམས་ཀྱིས་མྱོང་བར་སྣང་།།  མཐེ་ཆུང་བསྡམས་པས་ལྷ་མོ་འཆིང་བར་སྣང་།།  མཐེ་ཆུང་ན་བས་ལྷ་མོ་ན་བར་སྣང་།།   མཐེ་ཆུང་འདི་ལ་ཕན་གནོད་གང་བྱས་པས།།   ལྷ་མོ་དེ་ལ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བར་ཟད།།……”ཅེས་རང་ལུས་བཙོན་ཁང་མུན་ནང་དུ་ཐེབས་ཤིང་ཡིད་མུག་ཅིང་སྐྱོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་དབང་མེད་པའི་བསམ་བློ་དེ་མཚོན་ཡོད། ཡང་ཁོང་གིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་འདུལ་བའི་ཆོས་ཁྲིམས་དང་རྦད་དེ་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ནས།  འཇིག་རྟེན་ཐོག་གི་མིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཐོབ་པའི་ཕོ་མོའི་བར་གྱི་བརྩེ་གདུང་དང་གཉེན་སྒྲིག་རང་དབང་སོགས་ལ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་ཡོད་པ་དཔེར་ན།“ན་ཆུང་བུ་མོས་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ནི།།  སྐོམ་པ་ཆུ་ལ་འཕྲད་པའི་དོ་ཟླ་མིན།།  ཆགས་ལྡན་སྐྱེས་པས་བུད་མེད་དྲན་པ་ནི།།   ལྟོགས་པ་ཟས་ལ་རྔམ་པའི་དོ་ཟླ་མིན།། ཕ་མ་བཙན་པོས་དེ་ལ་གེགས་བྱས་པ།།  ཁྲི་མུན་དོང་དུ་བཅུག་པའི་དོ་ཟླ་མིན།། ཆོས་སྒོ་བཙན་པོས་དེ་ལ་ཁྲིམས་བྱས་པ།། བཙོན་པ་ཚེ་སྒོ་འཁུར་བའི་དོ་ཟླ་མིན།།”ཞེས་《འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་》སུ་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོའི་བར་གྱི་རྩེ་གདུང་གི་རང་སྟོབས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི།  སྐོམ་པ་ཆུ་དང་ལྟོགས་པ་ཟས་ལས་ཀྱང་ལྷག་པ་ཡིན་པས་ན། ཕ་མ་བཙན་དང་ཆོས་སྒོ་བཙན་པོ་གང་ཡིན་ཡང་།  ཁོ་ཚོའི་བར་གྱི་བརྩེ་གདུང་དང་གཉེན་སྒྲིག་རང་དབང་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱེད་པ་ལས།  བཙན་ཤེད་ཀྱིས་བཀག་འགོག་དང་གནོད་འཚེ་བྱེད་མི་རུང་བར་བསྟན་པས།  སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདུལ་བའི་ཆོས་ཁྲིམས་དང་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཏེ།  འཇིག་རྟེན་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་དབང་དང་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་། གཞོན་ནུ་ཕོ་མོའི་བར་གྱི་བརྩེ་གདུང་ལ་བསྟོད་བསྔགས་ཕུལ་ཡོད། ཡང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་རང་དབང་ཡིན་པ་དང་།  ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་མེད་ཀྱང་བཙན་དང་དབང་གིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཆོས་སྒོར་བཅུག་ན། ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེར་མི་འབྱུང་བའི་གནས་ལུགས་བསྟན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། “ཅི་སྟེ་ངེས་འབྱུང་སེམས་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་ན།།  ཆུ་བོ་རགས་ཀྱིས་བཀག་ཀྱང་འཆོར་བ་ཉིད།། འོན་ཏེ་མི་འདོད་ཆོས་ཀྱི་ཁྲལ་བཀལ་ན།།  ཕ་བོང་གྱེན་ལ་འདྲིལ་བའི་ལས་འཇུག་འདྲ།།”ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། ༥ .མུན་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཐེར་འདོན་དང་མི་དམངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཚོན་པ།  སྙན་ངག་པ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རིང་།  དབུལ་པོ་བྱང་ཆུབ་གྲགས་པ་སོགས་རྒྱུ་ནོར་དང་དབང་ཐང་བྲལ་བའི་མང་ཚོགས་དབུལ་པོ་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཟབ་པ་དང་།  ཁོང་རང་ཉིད་དངོས་ཀྱང་མང་ཚོགས་དབུལ་པོ་དེ་དག་དང་འདྲ་བར་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་སྟབས།  མང་ཚོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ལ་རྒྱུས་ལོན་གཏིང་ཟབ་བྱས་པ་བྱུང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློའི་བརྩེ་གདུང་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་བྱས་ཡོད་པ་དཔེར་ན།  ཁོང་གི་《རྒྱལ་ཁམས་སྐོར་བའི་སྣང་ཚུལ་》གྱི་སྙན་རྩོམ་ནང་དུ། “ཕོ་ལུས་ཐོབ་ཚད་རྒྱལ་པོའི་གཡོག་པོ་སྟེ།། མོ་ལུས་ཐོབ་ཚད་བཙན་པོའི་བཙུན་མོ་ཉིད།།  ཡོད་ཚད་ཐམས་ཅད་རྗེ་ཡི་དཀོར་རྫས་ཡིན།། ཙནྡྲ་ཤམ་ཤེར་མ་ཧཱ་ར་ཛའི་སྲོལ།།”འདིའི་ནང་དུ་ཙནྡྲ་ཤམ་ཤེར་མ་ཧཱ་ར་ཛའི་（བལ་ཡུལ་）ལུགས་སྲོལ་གང་ཡིན་ཙམ་མ་གཏོགས་སྙན་ངག་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆགས་སྡང་གི་དབྱེ་བ་གསལ་པོར་མངོན་མེད་པ་འདྲ་ཡང་།  དོན་དངོས་སུ།  ཐོན་རྫས་སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་བཤུ་གཞོག་དང་གཉའ་གནོན་མྱོང་བའི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་ལ་ཡིད་མི་དགའ་བའི་ཚུལ་མཛད་དེ།  མི་དམངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཚོན་པར་མཛད་ཡོད།  གཞན་ཡང་《སྙིང་པོ་ལྷ་ཆོས་བྱེད་པར་བདམས་པ་》ཞེས་པའི་ནང་“ཕྱུག་པོ་ཕྱུག་པོའི་ས་ནས་སྡུག་གཏམ་བྱེད།།  དབུལ་པོ་དབུལ་པོའི་ས་ནས་སྨེ་ངག་འདོན།།  མི་རེའི་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཁུར་པོ་རེ།།  འཁོར་བའི་གནས་ན་བདེ་བའི་སྐབས་མ་མཆིས།།”ཞེས་དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་ཆོག་ཤེས་མེད་པའི་ཧམ་སེམས་དང་།  དབང་བསྒྱུར་མྱོང་མཁན་མི་དམངས་ཀྱི་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཡོད་པ་དང་།  ཡང་། 《འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་》ནང་། “ནོར་དང་དབང་ཐང་བྲལ་བའི་ཕོ་མོ་ཡང་།།  མལ་གྱི་ནང་ན་མཐོ་རིས་བདེ་བ་རྫོགས།།”ཞེས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་མུན་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་།  ནོར་དང་དབང་ཐང་བྲལ་བའི་དབུལ་པོ་རྣམས་ནི།  དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་སྒེར་ལ་དབང་བའི་རྒྱུ་ནོར་ལྟ་བུ་ཡིན་ཙ་ན།  རང་དབང་དང་བདེ་སྐྱིད་ལ་སྤྱོད་པའི་གོ་སྐབས་ནི་ནམ་ཡང་མེད།  དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་འོག་ཏུ། དབུལ་པོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ནི་རང་རང་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཐོབ་པའི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཙམ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ལས་རེ་བ་གཞན་མེད་དེའི་ཐོག་ནས། དབུལ་པོ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད་པ་དེ།  ཚད་གཞི་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས།  དེ་མཚུངས་སུ།“ཡངས་པའི་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཉམ་ཆུང་ཀུན།།  བརྩེ་མེད་ཁྲིམས་ཀྱི་དོང་ལས་མངོན་ཐར་ཏེ།།  མཁོ་ཞིང་འོས་པའི་མནོག་ཆུང་ལོངས་སྤྱོད་ལ།།  ཐུན་མོང་རང་དབང་ཉིད་དུ་སྤྱོད་ནུས་ཤོག”ཅེས་།   བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བཞིན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་རྣམས།  དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་བཙན་དབང་གི་འོག་ནས་མངོན་པར་ཐར་ཏེ། ཚེ་འདིར་མཁོ་བའི་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རང་དབང་ཉིད་དུ་སྤྱོད་ཅིང་།  སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་བདེ་བ་འཐོབ་རྒྱུར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྨོན་འདུན་ཞུས་ཡོད་པ་རེད།ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་སྒེར་ལ་དབང་བ་དང་།  སྐྱེས་པའི་དབང་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་།  བུད་མེད་ནི་སྐྱེས་པའི་བྲན་གཡོག་དང་གང་དགར་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཡོ་བྱད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། རྟག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཡ་ང་བའི་མནར་གཅོད་དང་གཉའ་གནོན་མྱོང་གི་ཡོད།  ལྷག་པར་དུ་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་དབང་བསྒྱུར་མི་སྣ་དག་གིས།  བུད་མེད་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་རེ་དང་ཡང་ན་སྟོག་ཕྲག་འགའ་རེར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ།  ཁོ་ཚོར་ཐོབ་འོས་པའི་མིའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་དབང་བཙན་འཕྲོག་དང་།  ཁོ་ཚོའི་མི་གཤིས་ལ་བརྙས་བཅོས་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས།  དེ་ཚོའི་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་དུས་རྒྱུན་དུ་ཕོ་མོའི་བར་གྱི་བརྩེ་གདུང་དང་གཉེན་སྒྲིག་གི་གནད་དོན་ཐོག་ནས་ཕྱིར་མངོན་གྱི་ཡོད།  སྐབས་དེར་རྒྱ་གར་དང་བལ་པོ་སོགས་སུའང་ད་དུང་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་མུན་ནག་སྤྱི་ཚོགས་མཇུག་སྒྲིལ་མེད་སྟབས།  བསམ་བློ་རྙིང་པ་དང་།  གོམས་གཤིས་རྙིང་པ།  ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་དེ་དག་གིས་དུས་རྒྱུན་དུ་རྒྱ་ཆེའི་བུད་མེད་རྣམས་ལ་གནོད་འཚེ་དང་མནར་གཅོད་ཚད་མེད་གཏོང་གི་ཡོད་ལ།  ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་སྣང་ཚུལ་ཁྱབ་གདལ་དུ་གནས་ཡོད་པ་རེད།  དེར་བརྟེན་ཁོང་གིས་《འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་》ནང་“རྒྱ་གར་ཡུལ་དུ་ནང་མ་རེ་རེ་བཞིན།།  ཆུང་མས་ཁྱོ་བོའི་རྐང་པར་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་།།  རྐང་པའི་རྡུལ་ལ་བསྲེས་པའི་སིནྡྷུ་རས།།  རང་གི་མགོ་དང་དཔྲལ་བར་དམར་ཐིག་འདེབས།།”ཞེས་དང་། “བལ་ཡུལ་སོགས་ན་སྐྱེས་པས་བུད་མེད་ལ།།  བཙན་གྱིས་བཟུང་ནས་ཆགས་པ་སྤྱད་ན་ཡང་།།  ཚར་མ་ཐག་ཏུ་བུད་མེད་ཡར་ལངས་ནས།།  ཕོ་ཡི་རྐང་པར་ཐོད་པ་གཏུགས་ཏེ་འགྲོ།། ”ཞེས་སྙན་ངག་པས་འདིར་དེ་དག་ལ་ཐད་ཀར་སྐྱོན་འཛུགས་དང་དགག་པ་མཛད་མེད་ནའང་།  རྟ་རྒྱུགས་ཞོར་དང་མེ་ཏོག་འཐུ་ཞོར་གྱི་དཔེ་ལྟར།  སྙན་ངག་འདི་དག་ངག་ནས་སྐྱོར་བཞིན་དུ་མུན་ནག་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱོན་མཚང་རྗེན་པར་བཏོན་ནས་བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད།  ཡང་དཔེར་ན། “རྒྱལ་པོ་ཞིག་གིས་བཙུན་མོ་སྟོང་བླངས་པ།། ད་དུང་ཡོན་ཏན་ཚུལ་དུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད།།  བུད་མེད་གཅིག་ལ་མག་པ་བརྒྱ་ཡོད་ན།། དཔེ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཏུ་ཇི་ཙམ་སྨོད།།”ཅེས་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་།  དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱིས་གང་འདོད་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱི་རང་དབང་བཙན་འཕྲོག་བྱེད་པའི་ནག་ཉེས་མཚང་འབྱིན་དང་།  བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕོ་མོ་འདྲ་མཉམ་མིན་པའི་ལམ་ལུགས་རྙིང་པ་ལ་དགག་པ་མཛད་དེ། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་ལས་སྐལ་ལ་གདུང་སེམས་བཅངས་ཡོད། ༦ བུད་མེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པ་དང་བཟའ་ཟླ་ཕན་ཚུན་མཐུན་འགྲིག་དགོས་པར་སྐུལ་བ།  《འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་》ནང་“རང་གི་རང་དོན་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་དོན་དང་།།  རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྲང་པོའི་འཚོ་ཐབས་སོགས།།  ཆེ་ཆུང་བྱ་བ་གང་དང་གང་བྱེད་ཀྱང་།།  མེད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་བུད་མེད་ཡིན།།”ཞེས་ཡར་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་དང་མར་སྤྲང་པོའི་འཚོ་ཐབས་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་བུད་མེད་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བར་བརྗོད་པ་དང་།  ཡང་དཔེར་ན།  “ཡངས་པའི་འཇིག་རྟེན་མྱ་ངམ་ཐང་བཞིན་ཆེ།།  ལས་མང་ཁུར་གྱིས་སྐྱེས་བུ་ངེས་པར་སྐྱ