[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་དང་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས། དེ་དག་སོ་སོའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག སྒྲིག་གཞི་དང་མིང་ཆིག་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་སྟངས་སོགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱིས་ཁྱབ་ཡུལ་སོ་སོ་ཡིན་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་དབར་མཐུན་པའི་ཆ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆ་གང་དག་ཡོད་ཚུལ་དང་།  སོ་སོར་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་གང་དག་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་གླེང་བརྗོད་བྱས་ཡོད།

[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི། གཤིབ་བསྡུར།

[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།]129.7[ཡིག་ཚང་མཚོན་བྱང་།] A[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1002-946X(2014)01 -107 -18  

           དེ་ཡང་གླིང་སྒྲུང་གི་དཔར་གཞི་ལག་བྲིས་མ་དང་ཤིང་དཔར་མ། ལྕགས་དཔར་མ་བཅས་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལག་ཏུ་སོན་པ་ལས་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ད་ལྟའི་བར་གསུམ་མ་གཏོགས་མཐོང་མ་བྱུང་། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་ཟེར་དོན་ཡང་སྒྲུང་དཔེ་གཅིག་གི་ནང་དུ་སྒྲུང་སྣ་མི་གཅིག་པ་ལྔ་དྲུག་ལྷན་དུ་བསྡུས་ནས་ལེའུར་བགོས་ཏེ་བཀོད་པ་ལ་ཟེར་རོ། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་མིན་པའི་སྒྲུང་དཔེ་ཡོད་དོ་ཅོག་ལ་གླིང་སྒྲུང་དེབ་རྐྱང་མ་ཞེས་འབོད། གླིང་སྒྲུང་དེབ་རྐྱང་མ་ཟེར་དོན་ཡང་སྒྲུང་དཔེ་ཧྲིལ་པོ་གཅིག་དེབ་རྐྱང་དུ་གྲུབ་པས་ཡིན། འདིར་སྐབས་སུ་བབ་པའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་སྟེ། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་དང་། ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་བཅས་གསུམ་ཡིན་ནོ། འདི་གསུམ་པོའི་ནང་ལས་ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ནི་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་ཁྲི་ཀའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་གླེང་། ཡིན་ནའང་ཁྲི་ཀའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལ་ལེའུ་ལྔ་ཡོད་དེ། ལེའུ་དང་པོ་ལྷ་གླིང་། ལེའུ་གཉིས་པ་འཁྲུངས་གླིང་། ལེའུ་གསུམ་པ་བག་སྟོན། ལེའུ་བཞི་པ་བདུད་འདུལ།  ལེའུ་ལྔ་པ་ཧོར་འདུལ་བཅས་ཡིན། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལ་ལེའུ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས་མཇུག་མཐའི་ལེའུ་གཅིག་སྟེ། སྟག་གཟིག་ནོར་འགྱེད་ཅེས་པ་མ་གཏོགས་གཞན་གྱི་ལེའུ་ལྔའི་ཁ་བྱང་དང་ནང་དོན་ཐམས་ཅད་ཕལ་ཆེར་འདྲ་འདྲར་འདུག གང་ལྟར་ཡང་ཁྲི་ཀའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་བོད་ཡིག་གི་དཔར་གཞི་འདིའོ་ཟེར་བ་ཞིག་ད་ལྟའི་བར་སུ་ལའང་རྙེད་སོན་བྱུང་མེད། གཤམ་དུ་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྐོར་བཅས་སོ་སོར་རགས་ཙམ་གླེང་བར་བསྟེ།   

དང་པོ། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད།   

གཅིག ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི།   

           འདིའི་ཁ་བྱང་ལ་《གླིང་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་རབས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ལེའུ་ཞེས་པ་བཞུགས་སོ》ཞེས་བྲིས་ཡོད། གླིང་སྒྲུང་ལག་བྲིས་མ་འདི་ནི2013ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས་5ལ་སྙིང་བོ་ཚེ་རིང་གིས་བདག་ལ་སྤྲད་པའི་སྒྲུང་དཔེ་ཞིག་ཡིན། གླིང་སྒྲུང་འདི་ནི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལག་བྲིས་མ་ཞིག་དང་ཡིག་གཟུགས་དབུ་ཅན་དང་དབུ་མེད་འདྲེས་མར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ཤོག་ངོས་136ཡོད། སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་མ་ཡིག་ཨུ་རུ་སུ་ནས་ཁྱེར་ཡོང་བ་ཡིན་ཞིང་དེབ་ཚད་མགོ་བཙེམ་མ་ཡིན། ཡི་གེ་བཤུ་མཁན་ནི་རྟ་མགྲིན་སྲུང་བྱ་བ་ཡིན་པར་བཀོད་འདུག  ཁོང་གིས་སྤྱི་ལོ་1961ལོར་བཤུ་འབྲི་གནང་བར་མཛད། ད་ལྟ་ལྕགས་དཔར་ལ་བཏབ་མེད་པ་འདྲ།  བསྡུས་སྒྲུང་འདིར་བསྡོམས་པས་ལེའུ་དྲུག་ཡོད་དེ།  ལྷའི་ལེའུ་དང་པོ།  སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལེའུ་གཉིས་པ།  གྲོགས་ཀྱི་ལེའུ་གསུམ་པ།  བདུད་འདུལ་གྱི་ལེའུ་བཞི་པ། ཧོར་དམག་ཅེས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ།  འཛམ་གླིང་གེ་སེར་རྒྱལ་པོའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས། སྟག་གཟིག་ནོར་རྫོང་ཕབ་ནས་ནོར་འགྱེད་བཏང་པའི་ལེའུ་དྲུག་པ་བཅས་པའོ། གླེགས་བམ་འདིའི་འགོ་བརྗོད་དུ་འདི་ལྟར་བཀོད་འདུག་སྟེ། “རང་ཅག་གིས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་གེ་སར་སྒྲུང་གི་ལེའུ་ནི། གླིང་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་རབས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ལེའུ། ལྔ་པ་ཧོར་དམག་ཅེས་པའི་ལེའུ །  ལེའུ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མ་དཔེ་བྲིས་མ་རྒྱ་སེར་གྱི་མཁས་པ་ཕོ་ཐཱ་ནིང་(波塔宁)གིས་1885ལོར་ཨ་མདོའི་ས་ཆ་ནས་རྙེད་དེ། ད་ལྟ་དེ་ཉིད་ལེ་ཉིན་ཀ་རཱད་(列宁格勒) ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་གྲྭ་བའི་དཔེ་མཛོད་དུ་ཡོད། དེ་ལས་བླངས་པའི་འདྲ་རིས་བཤུས་པ་ལ་གཞི་བཟུང་ནས་འདི་གར་དཔར་དུ་བསྐྲུན། ལེའུ་འདི་ལ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཤ་རས་གོལ་དང་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ།   གླིང་སྐུ་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལས། འཇང་ས་ཐམ་རྗེ་བཙུན་བཏུལ་པའི་ལེའུ་བཞུགས་སོ། །ཞེས་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་ལྗང་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་སྐོར་བཞུགས་སོ། །ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཤར་ཟིན་མ་ཧལ་ཧའི་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྒེར་གྱི་དཔེ་མཛོད་ནས་རྙེད་པ་སྟེ་དེ་ལས་བཤུས་པ་བླངས་ནས་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའོ། །འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས། སྟག་གཟིག་ནོར་རྫོང་ཕབ་ནས་ནོར་འགྱེད་བཏང་སྐོར་བཞུགས་སོ། །ཞེས་པ་འདི་བོད་དཔར་དུ་བསྐྲུན་པའི་དཔར་མ་ལས་བཤུས་ཏེ་དཔར་བཏབ་བོ། །གོང་དུ་སྨོས་པའི་བོད་གེ་སར་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་མ་དཔེ་རྣམས་ལ་ཡི་གེ་མ་དག་པ་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཞུས་དག་མ་བས་པར་སོར་བཞག་ཏུ་བཤུས་ཏེ་བསྐྲུན་པའོ། །ཡི་གེ་མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་ཡུལ་སྐད་དུ་དེ་ལྟར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ངེས་པ་མི་འདུག་པས་རྟོག་དཔྱོད་མཁས་པ་རྣམས་ལ་གལ་ཆེ་བར་བསམ་ནས་རྟ་མགྲིན་སྲུང་གིས་བྲིས་པའོ། །”ཞེས་བཀོད་ནས་བསྡུས་སྒྲུང་དཔར་གཞི་འདིའི་ལེའུ་སོ་སོ་ཇི་ལྟར་སྒྲིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཅས་གསལ་པོར་ངོ་སྤྲོད་བགྱིས་འདུག སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་མ་གཞི་བསྡུ་སྒྲིག་དང་བཤུ་འབྲི་གནང་མཁན་རྟ་མགྲིན་སྲུང་མཆོག་གིས་སྡུག་རུས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བགྱིས་པའང་གླེགས་བམ་ལས་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་ཡིག་མཁན་གཙོ་བོ་ཡང་ཁོང་ཉིད་ཡིན་པར་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད། བསྡུས་སྒྲུང་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཆ་ནས་འཆད་ན། ཚིག་དོན་བསྡུས་ཤིང་ནང་དོན་གསལ་པོའི་སྒོ་ནས་ཐོག་མར་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་སྟེང་ཕྱོགས་ལྷ་ཡུལ་ནས་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་བྲིས་འདུག་ཅིང་། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ནས་ཡབ་སེང་བློན་དང་ཡུམ་འགོག་བཟའི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གླིང་གི་རྟ་རྒྱུགས་རྒྱལ་འཇོག་བརྒྱུད་ནས་སེང་ལྕམ་འབྲུག་མོ་བཙུན་མོར་བསུས་པའི་གཏམ་རྒྱུད། དེ་ནས་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔར་ནག་པོ་བདུད་ཡུལ་ལ་ཕེབས་ཏེ་བདུད་ཀླུ་བཙན་ཕབ་ཅིང་ཕྱིར་ཧོར་ཡུལ་ལ་ཕེབས་ནས་ཧོར་གུར་དཀར་རྒྱལ་པོར་གཉའ་སྒ་བསྟད་ནས་དམ་ལ་བཏགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད། དེ་འཕྲོར་གོང་མ་ལྷའི་ལུང་བསྟན་ཇི་བཞིན་སྟག་གཟིག་ནོར་རྫོང་ཕབ་ནས་ནོར་འགྱེད་དབུལ་ཕྱུག་ཀུན་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་བཏང་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ངོ་མཚར་བ་བཅས་བརྗོད་འདུག ཡིན་ནའང་ཧོར་དམག་ཅེས་པའི་ལེའུ་དང་བདུད་འདུལ་གྱི་ལེའུ་ནང་དུ་བདུད་ཀླུ་བཙན་འདུལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་བ་བཀོད་མེད་པས་རྔ་རྡུམ་དུ་ལུས་འདུག སྒྲུང་དཔེ་འདིའི་མ་ཡིག་ལ་ཚིག་སྐྱོན་དང་ཡིག་ནོར་མང་བས། འདི་སྐོར་མཇུག་ཏུ་ད་དུང་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་ཞིབ་ཏུ་མི་བརྗོད་དོ།   

གཉིས། ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྱུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི།   

           འདིའི་ཁ་བྱང་ལ་《གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ལས་ལྷ་གླིང་དང་ཀླུ་གླིང་། གཉན་གླིང་། འགོག་གླིང་། སྐྱེས་གླིང་། རྟ་རྒྱུག་བཅས་པ་བསྡུས་སྒྲུང་རབ་སྙན་དྲི་ཟའི་པི་ལྦང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》ཞེས་བཀོད་ཡོད།  

           དེ་ཡང་《གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར་ལས་ལྷ་གླིང་དང་ཀླུ་གླིང་། གཉན་གླིང་། འགོག་གླིང་། སྐྱེས་གླིང་། རྟ་རྒྱུག་བཅས་པ་བསྡུས་སྒྲུང་རབ་སྙན་དྲི་ཟའི་པི་ལྦང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》ཞེས་པའི་དཔར་གཞི་འདི་ནི་1988ལོར་ཁོ་བོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག་པ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་ལག་བྲིས་མ་ཞིག་གཞིར་བཟུང་ནས་དག་སྒྲིག་བྱས། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་འདིའི་མ་ཡིག་ཤིན་ཏུ་ལེགས་ཤིང་བྲི་ཡང་དབུ་མེད་གཟབ་བྲིས་ལེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། གླེགས་བམ་གྱི་མགོ་མཇུག་བར་གསུམ་དུ་སྐུང་ཡིག་མང་པོ་ཡོད་པས་དག་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་དཀའ་ངལ་ཅུང་ཟད་འཕྲད་བྱུང་།  1988ལོའི་ཟླ་8པར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་བྱས། ལྕགས་དཔར་མར་ཤོག་ངོས234ཡོད།  དཔེ་ཆའི་མདུན་ཤོག་གི་ཁ་བྱང་ལ། 《གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་བསྡུས་སྒྲུང་རབ་སྙན་དྲི་ཟའི་པི་ལྦང་》ཞེས་བཀོད་ཡོད། བསྡུས་སྒྲུང་འདི་ལེའུ་བརྒྱད་དུ་བགོས་ཡོད་དེ། ལེའུ་དང་པོ། “གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས། །མཐའ་འཁོབ་ཆོས་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར། །ལྷ་ཕྲུག་ཐོས་དགའ་གླིང་ལ་མངགས། །ཀླུ་ནོར་སྣ་ཚོགས་འཕྲུལ་གྱིས་དྲངས། །”ཞེས་པ་དང་། ལེའུ་གཉིས་པ། “ཧོར་མོ་ག་ཟི་གླིང་གིས་ བླངས། ། གླིང་སྲས་ཆོས་རྗེ་འགོག་གིས་བཀྲོངས། །འགོག་གི་རྟ་ཁྱུ་གླིང་གིས་དེད། །སེང་བློན་རྒྱལ་པོར་འགོག་བཟའ་ཐོབ། །”ཅེས་པ། ལེའུ་གསུམ་པ། “ཇོ་རུ་འགོག་བཟའི་པང་དུ་བལྟམས། །ཁྲོ་ཐུང་དཔོན་པོས་གནོད་སེམས་བཅངས། །ཇོ་སྐྱིད་དམ་པའི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས། །སྒོམ་པ་ར་ཛ་དམ་ལ་བཏགས། །”ཞེས་པ། ལེའུ་བཞི་པ། “ཁྲོ་ཐུང་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་བཞིན་དུ། །ཇོ་རུ་རྨ་སྨད་ཡུལ་དུ་བརྫངས། །ཇོ་རུས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །འདྲེ་སྲིན་ཐམས་ཅད་དམ་ལ་བཏགས། །”ཞེས་པ། ལེའུ་ལྔ་པ། “ཇོ་རུས་ནེ་ནེའི་ལུང་བསྟན་ལྟར།།ཤེལ་བྲག་གཏེར་གྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས། །མ་བཞི་དཔོན་པོ་ཁྲོ་ཐུང་ལ། །རྟ་རྒྱུག་དགོས་པའི་རྫུན་ལུང་གནང་། །”ཞེས་པ། ལེའུ་དྲུག་པ། “ཞལ་ལུ་དཀར་པོས་བཀའ་བཙན་ཕབ། །འབྲུག་མོ་ཇོ་རུ་ཞུ་བར་མངགས། །ཇོ་རུས་རྫུ་འཕྲུལ་མང་བསྟན་ནས། །མཇུག་མཐར་གླིང་ཡུལ་སྟོད་དུ་ལོག །”ཅེས་པ། ལེའུ་བདུན་པ། “མ་ཡུམ་འགོག་མོས་ལྷ་རྟ་དེ། །རི་ནས་བཟུང་སྟེ་ཇོ་རུར་སྤྲད། །གླིང་བཟའ་སེང་ལྕམ་འབྲུག་མོ་ཡིས། །སྨོན་ལམ་དཀར་པོའི་རྒྱས་འདེབས་ཞུས། །”ཞེས་པ། ལེའུ་བརྒྱད་པ། “གླིང་སྡེ་དཀར་པོས་རྟ་རྒྱུག་མཛད། །འབྲུག་མོས་རྟ་དཔྱད་སྒང་ནས་བརྒྱབ། །རྐྱང་རྒོད་འཕེར་བས་མགྱོགས་དར་བླངས། །ཇོ་རུ་གསེར་ཁྲིའི་སྟེང་དུ་བཞུགས། །”ཞེས་པ་བཅས་ལེའུ་རེ་ལ་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་རེ་བཀོད་ནས་ལེའུ་སོ་སོའི་དོན་སྙིང་བསྡུས་པས་ལྟ་ཀློག་ལ་སྟབས་བདེ་བསྐྲུན་ཡོད།   

           འདིར་བརྗོད་དོན་ཕུན་སུམ་ཆོགས་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་ན། དང་པོ་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མི་ཡུལ་བདེ་ལ་འགོད་པའི་ཆེད་དུ་སྟེང་མ་ལྷ་ཡུལ་ནས་ལྷ་ཕྲུག་ཐོས་པ་དགའ་གླིང་དཀར་སྟོད་ལ་མངགས་ཚུལ་དང་། གཉིས་པ་བར་མ་གཉན་ནས་ཟད་མེད་ཕྱུག་གི་གཏེར་གཡང་འཁོར་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ལེགས་པོ་སྒྲིག་ཚུལ། གསུམ་པ་འོག་མ་ཀླུ་ནས་ཀླུ་མོ་ཡལ་ག་མཇེས་ལྡན་ཐབས་ཀྱིས་འགོག་ར་ལོ་སྟོན་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཇ་མར་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཚུལ། བཞི་པ་འགོག་གི་སྟོན་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གླིང་གི་སྤྱི་དཔོན་ཁྲ་རྒན་གྱི་སྲས་གླེན་པ་ཆོས་རྗེ་བཀྲོངས་པས་འགོག་རྟ་གླིང་གིས་དེད་དེ་འགོག་མོ་གླིང་ལ་ཐོབ་ཚུལ། ལྔ་པ་སྐྱེས་མཆོག་ནོར་བུ་དགྲ་འདུལ་དེ་ཡབ་སེང་བློན་དང་ཡུམ་འགོག་བཟའ་རྣམ་གཉིས་ལས་སྐུ་འཁྲུངས་ཚུལ། དྲུག་པ་གླིང་གི་རྟ་རྒྱུག་རྒྱལ་འཇོག་གི་ཁྲོད་དུ་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁ་དང་པོ་བླངས་ཏེ་སེང་གེ་རྐང་པ་བརྒྱད་པས་བཏེགས་པའི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོའི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ཚུལ་སོགས་ཡིན། བསྡུས་སྒྲུང་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཐད་ནས་བལྟས་ན། སྒྲུང་དཔེ་རྩ་ཆེན་དྲུག་གི་སྙིང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། བརྗོད་དོན་ཟབ་ཅིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། ཀློག་པ་པོའི་ཡིད་དབང་འགུག་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ལྡན་པ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཆ་ནས་བཤད་ན། བཀླགས་ན་ཁར་བདེ་ཞིང་མཉན་ན་རྣར་སྙན་པ། གོ་བདེ་ལ་ཚིག་ཉོག་ཀྱང་མང་པོ་མེད་པའི་སྒྲུང་དཔེ་ཅུང་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྣང་།  

           བསྡུས་སྒྲུང་འདིའི་མཇུག་ཏུ “འཛམ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་རྟོགས་བརྗོད་ལྷ་གླིང་གབ་ཙེ་དགུ་སྐོར། གཉན་ལེའུ་ཕྱུག་གི་གཏེར་མཛོད། ཀླུ་ལེའུ་ཆུ་བོ་དལ་འབབ། འགོག་ལེའུ་གནང་གི་མགོ་མོ། སྐྱེས་ལེའུ་རྣམ་པར་དག་པ། འདོ་བ་རྟ་ཡི་བང་རྩལ་གྱིས་ལས་ཟོག་རྨ་ཉིན་ཤེལ་བྲག་གི་དགོས་འདོད་ནོར་གྱི་གཏེར་ཁ་བླངས་ཚུལ་བཅས་རྫོགས་སོ་”ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་ལས་དེ་ཉིད་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་མི་སུ་ཞིག་གིས་ཡི་གེར་འགོད་ཚུལ་སོགས་གསལ་པོ་བྲིས་མིན་འདུག   

གསུམ། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི།   

           འདིའི་ཁ་བྱང་ལ་《གཤམ་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་གེ་སར་སྒྲུང་》ཞེས་བཀོད་ཡོད།   དེ་ཡང་《གཤམ་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་གེ་སར་སྒྲུང་》ཞེས་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་འདི་ནི་ལྕགས་དཔར་ལ་བཏབ་ཡོད་པ་དང་འདི་ལ་ཤོག་ངོས305ཡོད། ཡིག་གཟུགས་དབུ་ཅན་ཡིན་ཞིང་མགོ་བཙེམ་མ་ཡིན། 1905ལོར་ལྕགས་དཔར་ལ་བཏབ་བ་ཞིག་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆར་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ལ་དྭགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཞིག་གིས་ངག་ཐོག་ནས་བཤད་དེ། འཇར་མན་གྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་ཧྥོ་ལན་ཁེ་ཟེར་བ་དེས་ཟིན་བྲིས་ལ་བཏབ་ཅིང་ད་དུང་དབྱིན་ཇི་དང་འཇར་མན་གྱི་ཡི་གེར་བསྒྱུར་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་སྐད། སྒྲུང་དཔེ་འདི་ལེའུ་བསྡོམས་པས་བདུན་དུ་དབྱེ་འདུག་སྟེ། ལེའུ་དང་པོ།  གླིང་གི་དཔའ་བོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐྱེ་རབས། ཞེས་པ་དང་། ལེའུ་གཉིས་པ། གླིང་རྒྱལ་ལྷམ་གེ་སར་གྱི་སྐྱེརབས། ཞེས་པ། ལེའུ་གསུམ་པ། གེ་སར་དང་འབྲུ་གུ་མའི་བག་སྟོན་གྱི་སྒྲུང་། ཞེས་པ། ལེའུ་བཞི་པ། གེ་སར་གྱིས་རྒྱ་ནག་བཏུལ་བའི་སྒྲུང་།ཞེས་པ། ལེའུ་ལྔ་པ། གེ་སར་གྱིས་བདུད་བཏུལ་བའི་སྒྲུང་།ཞེས་པ། ལེའུ་དྲུག་པ། ཧོར་གྱིས་འབྲུ་གུ་མ་ཁྱེར་བའི་སྒྲུང་།ཞེས་པ། ལེའུ་བདུན་པ། གེ་སར་གྱིས་ཧོར་པ་ཧལ་ལྡེ་བཏུལ་བའི་སྒྲུང་། ཞེས་བཀོད་འདུག་པ་ལྟར་ཡིན། ལེའུ་ཡི་ཁ་བྱང་འདི་དག་ཕལ་ཆེར་ཕྱིས་སུ་དཔར་འདེབས་པ་པོས་གསར་དུ་བཅོས་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་བསམས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྒྲུང་དཔེའི་ནང་དུ་ཕྱིས་སུ་ཁ་གསབ་བརྒྱབ་པའི་ཚུལ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་པས་ཡིན། ཡིན་ནའང་སྒྲུང་ནང་དུ་རང་བྱུང་ཚན་པ་རྣམས་ལོགས་སུ་བཀར་བ་ཧ་ཅང་ཞིབ་མོའམ་གསལ་པོར་འདུག སྤྱིར་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་འདིར་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ལ་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོ་ཡིན།  འདིར་ཀློག་དཀའ་བ་དང་གོ་དཀའ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་དཔེར་ན།  གླིང་གི་དཔའ་བོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་ལ་མཚོན་ན་འདི་ལྟར་བཀོད་འདུག   པ་སང་ལྡན་རྭ་སྐྱེས། ཨང་གར་ལྕངས་པ། ཁ་རྒན་དགའ། ཁྲའི་མགོ་ཁྲ་ཐུང་། སྐྱ་བ་རྒོད་པོ། ཟླ་བ་བཟང་པོ། མདའ་དཔོན་གོང་མ། ཨ་ལ་ཅོང་གོལ། འབུ་དམར་ལམ་བསྟན། ཤེལ་ལི་བུ་ཞུང་། དགའ་ནི་གོང་བ། ལག་ལག་རིང་།  རྐང་རྐང་རིང་། བོང་ནག་ལྡུམ་བུ། བོང་བཀའ་བློན་ལྡན་པ།  དཔའ་ལེ་རྒོད་པོ། རྣ་གཡུ་རྣ་རྩ། ཟླ་བ་དཀར་པོ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། གོང་ཞུས་གླིང་གི་དཔའ་བོ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་དག་གི་མིང་ཕལ་ཆེར་གོ་མ་མྱོང་ལ། རང་རེ་བོད་ཁུལ་ན་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་གླིང་གི་དཔའ་རྟུལ་སུམ་ཅུ་དང་ཡང་རྟུལ་དམ་པའི་མི་བདུན། ཞེ་རྟུལ་ཁྲ་གླག་སྤྱད་གསུམ་བཅས་དང་མཐུན་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ། རྫོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དཔའ་བོའི་མིང་དང་ཡང་འདྲ་བའི་ས་མེད། དེ་དག་ཕལ་ཆེར་ལ་དྭགས་ཡུལ་གྱི་ཁ་སྐད་དམ་ཡང་ན་གསར་སྣོན་བགྱིས་པ་ཨེ་ཡིན་བསམས། གང་ལྟར་ཡང་དཔའ་བོའི་ཟིལ་ཉམས་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲོ་རིམ་ཧ་ལམ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། ད་དུང་བརྗོད་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གླིང་སྒྲུང་གཞན་དུ་མཐོང་དཀོན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ། འབྲུག་མོ་ཉིད་ཧོར་གྱིས་ཕྲོགས་ནས་ཧོར་གུར་དཀར་ལ་བུ་གཉིས་སྐྱེས་པ་ལ། གཅིག་གི་མིང་ལ་གསེར་རལ་ཅན་དང་གཅིག་གི་མིང་ལ་གཡུ་རལ་ཅན་ཟེར། གེ་སར་གྱིས་འབྲུག་མོའི་བུ་གཉིས་མཚོན་ཆས་མི་གསོད་མནའ་བོར་བ་དང་དམ་བཅས་ནའང་རྟ་ལྕག་གིས་བྲབས་ནས་ཁོང་གཉིས་ཀའི་མགོ་བཅད་དེ་འཁུར་སོང་།ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གེ་སར་གྱིས་རྒྱ་ནག་བཏུལ་བའི་སྒྲུང་ཞེས་པའི་ལེའུ་ལས། གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་མཁར་ལ་ཞག་ཉི་ཤུ་ལུས་སྐབས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོའི་སྲས་མོ་གཡུའི་དཀོན་མཆོག་མོ་ཟེར་བ་དེས་གེ་སར་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཟེར་བས། གེ་སར་གྱིས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ་ལ་དགོངས་པ་ཞུས། རྒྱལ་པོའི་དགོངས་ཁྲོལ་བཞིན་བུ་མོ་གཡུའི་དཀོན་མཆོག་མོ་གེ་སར་དང་མཉམ་དུ་ཆས། དེ་དང་མཉམ་དུ་ནོར་བུ་ཚང་མ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲངས་སྟབས། དེ་ནས་སྐུ་དྲག་ཚང་མ་འདུས་ཏེ་གྲོས་བྱས་པས། གེ་སར་དང་མཉམ་དུ་སྲས་མོ་དང་ནོར་བུ་ཚང་མ་ཤོར་སོང་ཟེར་ནས། དེར་བློན་པོ་ཞིག་མངགས་ཏེ་གེ་སར་གླིང་ཡུལ་ལ་སྐྱོད་པའི་ལམ་བར་ནས་ཕྱིར་ཁྲིད་ཡོང་ནས་ང་ཞའི་འབུ་ཁང་ནང་དུ་ལྟ་རུ་བཅུག དེ་ནས་གེ་སར་གྱིས་ནག་མགོ་ཐུར་ལ་བཏང་སྟེ་བལྟས་པ་ན། མི་ཚང་མས་གེ་སར་འབུ་ཁང་ནང་དུ་འཕངས། དེ་ནས་གེ་སར་གྱིས་འབུ་ཁང་ནང་དུ་འབུ་དཀར་ལྡུམ་བུ།  འབུ་ནག་ལྡུམ་བུ། འབུ་གསེར་ལྡུམ་བུ་བཅས་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་འབུ་དཀར་ལྡུམ་བུ་བསད་དེ་སྟན་ལ་བཏིང་། འབུ་ནག་ལྡུམ་བུ་བསད་དེ་སྙེས་ལ་བཞག འབུ་གསེར་ལྡུམ་བུ་བསད་དེ་གོས་ལ་གོན་པས། གེ་སར་ལ་གནོད་ཅི་ཡང་མ་ཐུབ་པར་ས་དོང་ནང་ནས་གླུ་འདི་ལྟར་བླངས། ཞེས་བྱུང་བ་དེ་རིགས་ལ་དྭགས་ཀྱི་སྒྲུང་དཔེ་ལས་གཞན་གྱི་སྒྲུང་གང་ལས་ཀྱང་མཐོང་མ་བྱུང་།  

 གཉིས་པ། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་གཤིབ་བསྡུར།   

           དེ་ཡང་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་གསུམ་སྟེ། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་དང་། ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་བཅས་གསུམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཐད་ནས་གླེང་ན། སྤྱིར་བཏང་བརྗོད་དོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ནའང་ཕན་ཚུན་དབར་མི་མཚུངས་པའང་ཅུང་མང་པོ་འདུག   གཤམ་དུ་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་ཐད་ནས་རགས་ཙམ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ།   

           གཅིག བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་གསུམ་གྱི་གེ་སར་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་སྐོར། ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞིའི་སྐྱེས་གླིང་ལས། “དེ་ནས་ནངས་པར་མོ་ལ་དབང་བའི་སྐལ་བ་རྣམས་བླངས་ཏེ། མཁའ་འགྲོ་དེ་ཡིས་ལུང་བསྟན་པའི་ས་དེར་སྦྲ་ཕུབ་ས་བཟུང་ནས་བསྡད། དེ་ཉིན་གྱི་གཅིག་ཕྱིར་ཉིན་གྱི་གཉིས། གནངས་ཉིན་གྱི་གསུམ། བཞེས་ཉིན་གྱི་ལྷ་ཉིན་དཀར་བོ་ཤར་བའི་སྐར་མ་རྒྱལ་ལ་ཁེལ་བ།  དམག་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་སྐར་བཟང་། བན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་དུས་སུ་དང་པོ་ཁ་བ་སེར་བོ་བབས། དེ་ནས་ཁ་བ་ནག་པོ་བབས། ནམ་ཡར་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཁ་བ་དཀར་པོ་བབས་ནས། ཁ་བ་ནག་སེར་གཉིས་ཀྱི་མགོ་མནན། ཡུལ་ཁམས་དཀར་བོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར།  དེ་ནས་ཉི་རྩེ་ཕོག་སྐབས།  དྲིན་ཅན་ཨ་མ་འགོག་མོའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་གི་པདྨའི་གདན་སྟེང་ནས། ཕུ་བོ་དུང་སྐྱོང་དཀར་བོ་འཁྲུངས། ལྷ་དམག་བྱེ་བ་འབུམ་གྱིས་བསྐོར་ནས་མ་དྲོས་ཀླུ་ཡི་ཡུལ་ལ་ཕེབས། དེ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་འཇའ་འོད་ཀྱི་གུར་ཕུབ། བར་སྣང་ནས་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན་གྲགས། ས་གཞི་ནས་བྱ་རྒྱལ་ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོས་སྐད་འགྱུར་རྒྱག ལྕི་སྲིབ་སྟག་མོ་འདུས་མདོ་ཡི་ས་ཆ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཆར་བ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བབས། ལྡིང་ཚེ་སེ་རུ་དགུ་སྐོར་གྱི་ཡ་ཆོན་དང་མ་ཆོན་ཐོང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནས།  དགྲ་བཅོམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྔ་དང་།  རྒྱ་གླིང་། དུང་དང་རོལ་མོ་དཀྲོལ། ལྡིང་ཚེ་སེ་རུ་ཡི་ནང་ཤད།  ཨ་མ་འགོག་མོ་ཡི་སྔས་མགོ་ཕར་ཚུར་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་སྤུན་གསུམ་གྱིས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་མཆོད་སྤྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཤམས། དེའི་དུས་བུ་ཇོ་སྐྱིད་དམ་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིན་གསང་གནས་བདེ་བསྐྱེད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་སོ་”①ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞིའི་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལེའུ་ལས། “སྨན་འགོག་བཟའ་ལྷ་མོ་དེ་ལ་བུ་མ་སྐྱེས་པར། སྨན་འགོག་བཟའ་ནུ་མོ་དཀར་ཐིག་སྨན་ཆུང་མར་བླངས་པས། དེ་ལ་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ནག་ཐིག་སྨན་བླངས་སོ། །དེ་ལ་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཏའི་རྒྱལ་པོའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷ་ཆེན་ཚངས་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས། དུས་རེ་ཞིག་ན་སྨན་འགོག་བཟའ་ལྷ་མོ་དེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་ཡིན་དུས་ར་ནང་ནས་འབྲི་བཞོ་གི་ཡོད་པར། ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་འོད་ཀྱིས་གང་པ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེང་ཁྲོལ་ཁྲོལ་ཆོམ་ཆོམ་ཟེར་པའི་སྒྲས་བཀང་འདུག་པས་ན། འགོག་བཟས་ནམ་མཁའ་ལ་བལྟས་པས་ལྷའི་བུ་ནོར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་དང་དར་ཟབ་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་འོད་མེར་རེ་རེ་བཞུགས་པ་གཅིག་མཁའ་འགྲོ་མ་མང་པོས་བསྐོར་ནས་བར་སྣང་ནས་ལིང་ལིང་བབས་བྱུང་བས། འགོག་བཟའི་མདུན་དུ་བབ་པས་དྲན་མེད་དུ་བརྒྱལ་ལོ། །་་་་་་ངེད་རིང་ཚོས་རིམ་འགྲོ་དང་སྐུའི་ཆོས་སྐྱོང་ལམ་ཡོལ་བར་སེམས་ཆུང་བྱེད་དགོས་ཟེར་བས། དགའ་བ་ལྟར་བྱས་པ། སྨན་འགོག་བཟའ་ལྷ་མོའི་ཞལ་ནས་ངེད་གཉིས་ན་སོ་གཞོན་ནུ་དུས་སུ་བུ་སྐྱེས་པ་ལ་བསམ་ཡིན་ཀྱང་བུ་མ་བྱུང་། ད་ན་སོ་རྒས་ནས་ལུས་བརྟེན་པའི་འཁར་བ་ཞིག་ས་ཡོད་བསམ་འདུག་པས། ངའི་ལུས་ན་ཡོད་པ་འདི་ཡང་ཟླ་བ་དྲུག་ཙམ་འགྲོ་ལ་ཁར་ཡོད་བུ་ཡིན་བུ་མོ་ཡིན་མི་ཤེས་འདུག་”②ཅེས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞིའི་གེ་སར་གྱི་སྐྱེརབས་ལེའུ་ལས།“ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་ཅེས་ཀྱི་ཞག་བསླེབ་པས། ཕྲུ་གུ་ཨ་མའི་གྲོད་པའི་ནང་ནས་དཔེ་ར་བཏང་སྟེ་ཟེརས། གླུ་འདི་ལྟར། ཨ་མ་ལ་བུ་ཞིག་སྐྱེན་ཏོ་ལྦ། །གོག་བཟང་(འགོག་བཟའ)ལ་བུ་ཞིག་སྐྱེན་ཏོ་ལྦ །ང་ནི་རི་གསུམ་གྱི་རྩེ་ལ་སྐྱེན་ལོ །རི་གསུམ་གྱི་རྩེ་ལ་རྡོ་བ་གསུམ་གདུང་གསུམ་རྩིག་ལོ །ཅུ་རུའི་གྲལ་ཆད་རིག་ཏོང་ལོ །མུ་ཏིག་གི་སྦི་ལབ་རིག་ཏོང་ལོ །ཕེ་མར་རི་ཐོག་ས་རིག་ནོན་ལོ། །དེ་ནས་ཁོས་དེ་ཟུག་ཟེར་ཅེས་ཆོར་པ་སང་། ཨ་མ་རི་ལ་སོང་སྟེ་རྡོ་བ་གསུམ་ཁྱོང་སྟེ། སྐྱོར་ཏེ་ཁུམ་སྟེ་འདུག །......དེ་སེ་ར་རུ་བབས་པའི་དུས་ལ། ཨ་གུ་དཔལ་ལེས། པ་ཆི་དཔལ་དོང་མཁར་ནང་ནས་ཁྱོངས་བའི་ནོར་བུའི་རིགས།  སེམས་ཅན་ཚང་མ་ལ་སེ་ར་རུ་ཕོག་པ་སོང་། མ་གོག་བཟང་ལྷ་མོ་དང་མཉམ་པོ་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་ཅེས་ཅན་སོང་། དེ་ནས་གོག་བཟང་ལྷ་མོ་ལ། ཀེ་སར་སྐྱེ་བའི་ཞག་ལ་དེ་སེམས་ཅན་ཚང་མ་ལ་ཕྲུ་གུ་རེ་སྐྱེས་པས། དེག་བུ་ཁ་དམར་ལ། དེག་བུ་སྐྱེ་རིངས་སྐྱེ ཟངས་བུ་ཁ་ཡོན་ལ། ཟངས་བུ་ཁ་ཆོད་སྐྱེས། སྟ་རི་ཟླ་བ་དཀར་པོ་ལ། ཕོ་ལད་དི་སྟེ་པོ་རང་ཆོད་སྐྱེས། ཐག་པ་རྒྱ་སྟག་ཁྲ་བོ་ལ། ཐག་བུ་ཁྲུ་གང་སྐྱེས། སྐྱེ་མོ་དཀར་མོའི་སྟོང་ཤོང་ལ།ཕད་ཁྲ་བོ་སྐྱེས། རྟ་རྒོད་མ་ཚ་ལངས་ལ། རྐྱང་རྒོད་དབྱེར་བ་སྐྱེས། མཛོ་མོ་རུ་ཡོན་ལ། མཛོ་ཕོ་རྐང་དཀར་སྐྱེས། ར་མ་དཀར་མོ་ལ། ར་སྐྱེས་སྐྱེ་མར་སྐྱེས། ལུག་དྲོ་མོ་ལ། ལུག་པོར་ཟེ་སྐྱེས། བོང་བུ་ནག་པོ་ཁ་དཀར་ལ། བོང་བུ་ཁམ་པ་སྐྱེས།   ཁྱི་མོ་དཀར་མོ་ལ། ཁྱི་ཕོ་གསེར་ལིངས་སྐྱེས། བི་ལ་ནག་པོ་ལ།  བི་ལ་ཁྲ་སུག་སྐྱེས་”③ཞེས་བཀོད་འདུག གོང་གི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་གསུམ་གྱི་ནང་དོན་ལ་དཔྱད་ན། གེ་སར་གྱི་འཁྲུངས་རབས་ལ་གཏམ་རྒྱུད་མི་མཚུངས་པ་གསུམ་བཀོད་ཡོད་དེ།  ཡུལ་ཤུལ་གྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལས། “དེ་ནས་ཉི་རྩེ་ཕོག་སྐབས། དྲིན་ཅན་ཨ་མ་འགོག་མོའི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་གི་པདྨའི་གདན་སྟེང་ནས། ཕུ་བོ་དུང་སྐྱོང་དཀར་བོ་འཁྲུངས།...... དགྲ་བཅོམ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྔ་དང་། རྒྱ་གླིང་། དུང་དང་རོལ་མོ་དཀྲོལ།...... ཨ་མ་འགོག་མོ་ཡི་སྔས་མགོ་ཕར་ཚུར་ཀུན་ཏུ་མཆོད་པའི་ལྷ་མོ་སྤུན་གསུམ་གྱིས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་མཆོད་སྤྲིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཤམས། དེའི་དུས་བུ་ཇོ་སྐྱིད་དམ་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིན་གསང་གནས་བདེ་བསྐྱེད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་”ཞེས་བྱུང་བ་འདི་ནི་བོད་ཁུལ་སྤྱིའི་བཤད་སྟངས་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡིན། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལས། སྨན་འགོག་བཟའ་ལྷ་མོ་དེ་དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པའི་དུས་སུ་མངལ་སྦྲུམ་པའི་གཏམ་རྒྱུད་བྱུང་བ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་སྒྲུང་དཔེ་གང་ལས་ཀྱང་མཐོང་མི་ཐུབ་ལ། དེ་ནི་ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞིའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་སྙམ། དེ་མིན་ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞིའི་གེ་སར་གྱི་སྐྱེ་རབས་ལས། གེ་སར་སྐུ་མ་འཁྲུངས་གོང་ལ་ཨ་མའི་གྲོད་པའི་ནང་ནས་ཨ་མར་གླུ་བླངས་ཞིང་། གེ་སར་ཁོང་སྐྱེ་བའི་ཞག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྟ་རྒོད་མ་ཚལངས་ལ། རྐྱང་རྒོད་གཡེར་བ་སྐྱེས། མཛོ་མོ་རུ་ཡོན་ལ། མཛོ་ཕོ་རྐང་དཀར་སྐྱེས། ར་མ་དཀར་མོ་ལ། ར་སྐྱེས་སྐྱེ་དམར་སྐྱེས། ལུག་དྲོ་མོ་ལ། ལུག་པོར་ཟེ་སྐྱེས། བོང་བུ་ནག་པོ་ཁ་དཀར་ལ། བོང་བུ་ཁམ་པ་སྐྱེས། ཁྱི་མོ་དཀར་མོ་ལ། ཁྱི་ཕོ་གསེར་ལིངས་སྐྱེས། བི་ལ་ནག་པོ་ལ། བི་ལ་ཁྲ་སུག་སྐྱེས།ཞེས་བྱུང་བའི་བཤད་ཚུལ་དེ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་ཐུབ་པ་ཞིག་མིན་ཡང་།  གེ་སར་འཁྲུངས་སྐབས་སེམས་ཅན་བཞི་ཞག་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཞིག་ཡིན།   

           གཉིས། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་གསུམ་གྱི་བདུད་ཀླུ་བཙན་འདུལ་བའི་སྐོར། ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལས། གེ་སར་རྒྱལ་པོས་སྨན་ཨ་ནེ་གོང་མ་རྒྱལ་མོའི་ལུང་བསྟན་ལྟར།   བདུད་ཀླུ་བཙན་འདུལ་བར་ཕེབས་ནས་ཐོག་མར་བདུད་རྒན་གྱི་སྲིང་མོ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་གྲོགས་ལ་བཀུགས་པ་དང་བདུད་ཀྱི་ལྕགས་ར་རྩེ་དགུར་འབྱོར་ནས་བདུད་ཀྱི་བླ་འབྲོང་བསད། བླ་ཤིང་བཅག བླ་མཚོ་སྐེམ་དུ་བཅུག མཐའ་མར་བདུད་རྒན་ལ་ཐོད་མདའ་སྤྲད་ནས་དམ་ལ་བཏགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་ཡོད། བདུད་འདུལ་གྱི་ལེའུ་འདིའི་སྒྲིག་གཞི་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གོ་རིམ་ནི་ད་ལྟ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་བདུད་འདུལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་རེད། ལ་དྭགས་ཀྱི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལས།“དེ་ནས་ཨ་ནེ་བཀུར་དམན་མོ་སྐྱོད་(ཨ་ནེ་གོང་སྨན་རྒྱལ་མོ་)དེ་ཟེརས། ལྦ་བསམ་པ་མེད་མཁན་ནི་ཀེ་སར་རྒྱལ་པོ། བདུད་མ་བསད་ན། ཉིད་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་ཕན་ཐོགས་མི་ཡོང་།    སྡིག་པ་ཅན་གྲི་གུ་དང་མགྱོགས་པ་སྙིང་གཤག་དགོས་ཟེརས་པ།  དེ་ནས་ཀེ་སར་གྱིས་བདེན་བསམ་སྟེ། སྡིག་པ་ཅན་གྲི་གུ་ཕིང་སྟེ་བདུད་ཀྱི་སྙིང་ཁ་གཤགས། དེ་ནས་བདུད་ཤི། རོ་ལ་ཁོག་སྟོད་ཁོག་སྨད་ཕེ་(འཕངས་)སྟེ། ཁོག་སྟོད་པོ་མེ་ལ་སྲེག་སྟེ་རོམ་ཁང་བཅོ་སྟེ་བོརས། ཁོག་སྨད་དེ་ས་བྲུ་སྟེ་དེའི་ནང་དུ་བཀབ་སྟེ་ལང་གར་ཞིག་བཅོས་ཏེ་བོརས། ཞག་ཁ་ཅིག་སོང་སྟེ་སྒོ་སྲུང་མཁན་ནི་སྟག་གཟིག་ཚང་མ་མེ་ལ་བཏགས། དེ་ནས་གེ་སར་དང་མཛེས་མོ་གཉིས་ཀས་ཆོ་ལོ་རྩེ་འིན་ཞིག་འདུག མཛེས་མོས་གེ་སར་གླིང་ཡུལ་ལ་ཆེན་བསམ་སྟེ། བརྗེད་ཟན་དང་བརྗེད་ཆུ་བཏང་གིན་ཞིག་བོརས། ཐུ་རུ་རྐྱང་རྒོད་དབྱེར་པ་(རྐྱང་རྒོད་གཡེར་བ་)ལ་རི་ནས་ཤིང་ཁུར་བརྒྱ་ཁྱོང་བཅུག  ནང་ནས་ཐལ་ཁུར་བརྒྱ་ཏེ་ཕིང་བཅུག ཕི་སྟ་ལ་ཆ་ཟ་ན་རྡོག་ཆོང་རེ་བཏང་གིན་འགྲུལ། ནང་ལ་ཆུ་ཟ་ན་མུལ་ཁྲུག་བཏང་གིན་འགྲུལ། ཐུ་རུ་རོ་བཀལ་པ། ད་རུང་རྒྱགས་འདུག་ཟེར།  དེ་ཟུག་བཅོ་འིན་ཞིག་འདུག་པ། ཀེ་སར་དང་མཇེས་མོ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་བུ་མོ་ཞིག་སྐྱེས་པས། ཀེ་སར་ལ་གླིང་ཡུལ་བརྗེད་དེ་འདུག་”④ཅེས་གེ་སར་རྒྱལ་པོས་ཨ་ནེ་གོང་སྨན་རྒྱལ་མོའི་ལུང་ལྟར། རལ་གྲིས་བདུད་རྒན་གྱི་སྙིང་ཁ་བཤགས་ནས་བསད་ཅིང་རོ་ཁོག་སྟོད་དེ་མེ་ལ་བསྲེགས། ཁོག་སྨད་དེ་ས་འོག་དུ་བཅུག་རྗེས་མཛེས་མ་མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད་དང་ལྷན་དུ་བདུད་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཤིང་། མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོར་བརྗེད་ཟས་བརྗེད་ཆུ་བླུད་ནས་དུས་མང་པོ་འགྱངས་ཏེ་ཁོང་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ལ་བུ་མོ་ཞིག་ཀྱང་སྐྱེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་འདུག འདིར་མི་མཚུངས་པ་ནི་གེ་སར་གྱིས་རལ་གྲིས་བདུད་རྒན་བསད་པ་དང་མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད་ལ་བུ་མོ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིན་ལ། མཚུངས་པ་ནི་མེ་བཟའ་འབུམ་སྐྱིད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོར་བརྗེད་ཟས་བརྗེད་ཆུ་བླུད་ནས་དུས་མང་པོ་འགྱངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་ཡིན་ནོ།   

           གསུམ། བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མ་གསུམ་གྱི་ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་སྐོར།  ཨུ་རུ་སུ་ནས་རྙེད་པའི་བསྡུས་སྒྲུང་ལེའུ་མའི་དཔར་གཞི་ལས། “དེ་ན་ཧོར་གུར་དཀར། གུར་ནག གུར་སེར་ཟེར་བའི་རྒྱལ་པོ་གསུམ་ཡོད་པ། སྟོབས་དང་མངའ་ཐང་ཆེ་བ། ལོངས་སྤྱོད་ལྷ་དང་མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ། གུར་སེར་རྒྱལ་པོ་དེ་ཁོ་རང་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་དབང་ཆེ་བ། མཁས་གྲགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དུས་རེ་ཞིག་ཙ་ན། གུར་སེར་རྒྱལ་པོ་དེས། ཁྲིམས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ་རྡུང་། དར་པོ་ཆེ་དེ་ཕར། དུང་ཆེན་དེ་བུས་ཙ་ན། ཧོར་མི་སེར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས།  ངེད་རང་ཚོ་ལ་དེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་ཤ་སྟོན་སྟེར་པ་ཞིག་ནམ། ཡང་ན་རི་དྭགས་ལ་འགྲོ་དགོས་པ་ཡིན་ནམ། ཅི་ཡིན་ཟེར་